Türkmenistan-Türkiye İş Forumunda Yaptıkları Konuşma

07.11.2014

Türkmenistan-Türkiye İş Forumunda Yaptıkları Konuşma

Türk ve Türkmen İş Dünyasının Değerli Temsilcileri,

Saygıdeğer Kardeşim,

Her şeyden önce bu toplantıda sizinle birarada olmak suretiyle, iş dünyamızın temsilcilerini biraraya getirme, onlarla böyle bir hasbıhali gerçekleştirme imkanı bulduğumuz için şahsım, milletim ve tüm girişimci kardeşlerimiz adına teşekkür ediyorum.

İş Forumumuza başarılar diliyorum. Tabii bu ziyaret sırasında bizlere gösterilen ev sahipliğinden dolayı da, ayrıca burada şükranlarımı ifade etmek durumundayım. Sayın Cumhurbaşkanı başta olmak üzere, tüm Türkmen dostlarımıza şükranlarımı ifade ediyorum.

Bu sabah Cumhurbaşkanı Berdimuhamedov kardeşimiz ile ikili görüşmemiz gerçekten çok çok faydalı oldu. Bu gelişmeyi müteakiben bir de heyetler arası görüşme yaptık. Bu görüşmede de, tüm bakanlıklarımızı ilgilendiren konuları ele alma imkanımız oldu, bunları ayrıntılarıyla değerlendirdik. Daha sonra biliyorsunuz 7 anlaşma imzalandı. Bu anlaşmaların ardından basın toplantımızı gerçekleştirmiş olduk ve ülkemiz ile Türkmenistan arasındaki ortak din, inanç, kültür ve tarih birlikteliğinden gelen kardeşlik bağlarımız, siyasi ve ekonomik işbirliğimiz gerçekten mükemmel bir seviyede ilerliyor.

Tabii bu arada bir de Ahal Teke atlarıyla ilgili gösteriye sağ olsunlar bizleri götürdüler. Orada hava koşulları bugün farklı olmasına rağmen, gerçekten çok farklı bir gösteriyi izledik. Oradaki tüm at terbiyecisi gençlerimiz çok farklı, müstesna bir gösteriyi bizlere yaptılar. Ben de geleceğe yönelik ufkumla alakalı dünyama yeni bir zenginlik katma fırsatı buldum. Tabii bu arada bize 2 yaşında Ahal Teke cinsinden bir at hediye ettiler, onu da ardımızdan ülkemize gönderecekler. O da bizim şu anda bugüne kadar aldığımız hediyeler arasındaki müstesna yerini koruyacaktır.

Türkmenistan’ın ekonomik kalkınma çabalarını yakından izliyoruz. Özellikle inşaat ve altyapı alanlarındaki büyük yatırımların kararlılıkla sürdürüldüğünü memnuniyetle görüyoruz. Altını çizeceğim bir nokta var. Değerli dostlar, 2013 yılında Türkmenistan’ın yüzde 12’lik büyüme oranını yakalamış olması, küresel ölçekte en iyi performans noktasında önemli bir işarettir. Tabii bu dünya ekonomileri arasında takdire şayan bir başarıdır.

Hazar ve Karadeniz kıyısındaki dost ülkeler olarak, tarımdan ileri teknolojiye, sanayi ve ulaştırmadan, enerji sektörüne kadar birçok alanda işbirliği imkânlarına sahibiz. Bu imkânları, karşılıklı fayda temelinde en iyi şekilde değerlendirerek, halklarımıza daha iyi hizmetler verebileceğimize inanıyorum. İkili ticaret hacmimiz 2013 yılı sonu itibarıyla yaklaşık 4 milyar dolar ve bu yıl ise bu rakamın fevkinde, üstünde bir netice bekliyoruz. İkili ticaretimizi dengeli bir yapıya kavuşturma konusunda Türkmen tarafıyla hemfikiriz.

Geçtiğimiz yıl Türkmenistan’dan ithalatımızı %117 oranında artırdık. İhracatımız ise %32 oranında arttı. 2014 yılının şu andaki performansı gayet güzel. Biz bunu tabii çok daha ilerilere taşımanın gayreti içerisindeyiz ve bunu da başaracağımıza inanıyorum.

Türkiye olarak 2002 yılında biliyorsunuz 230 milyar dolarlık bir milli gelire sahiptik ve 2013 yılında bu rakam 820 milyar dolara çıktı. Cumhuriyetimizin kuruluşunun 100’üncü yıl dönümü olan 2023 yılında hedefimiz, 2 trilyon dolar millî gelire ulaşmaktır. 2002’de IMF’ye 23,5 milyar dolar borcumuz vardı, şu anda IMF’e borcumuz yok. Tam aksine IMF’ye borç verebilecek duruma geldik. Merkez Bankamızın döviz rezervi 27,5 milyar dolardı, hamdolsun bugün 133 milyar dolara ulaştı. Devletin borçlanma faizi göreve geldiğimiz zaman %63’tü şimdi tek haneli rakama indi. Kamu maliyesinin ve bankacılık sisteminin güçlendirilmiş olması sayesinde 2008’de başlayan ve Avrupa ekonomilerini güç durumda bırakan küresel ekonomik krizden asgari düzeyde etkilendik. Türkiye; genç ve nitelikli iş gücü, dinamik ve istikrarla büyüyen ekonomisi, rekabetçi özel sektörü, büyük ölçekli iç pazarı, yerleşmiş mali disiplini, gelişen altyapısıyla Avrupa’nın en büyük 6’ıncı ve dünyanın 17’inci ekonomisi olarak yükselen bir güç haline geldi. Tarımsal üretimde Avrupa’da 1’inci ve dünyada 7’inci sıradayız, burası çok önemli.

2023 vizyonuyla özellikle ülkemizin dünyada, diğer alanlarla birlikte savunma sanayinde gelişmiş ilk 10 ülke arasına girmesini hedefliyoruz. Ülkemizde tesis ettiğimiz güven ve istikrar ortamını kaybetmeyi asla düşünmüyoruz. Enflasyon ve kamu açıkları gibi temel makroekonomik istikrarsızlık unsurları önemli ölçüde aşıldı, ama yeterli değil. Şu anda tek haneli faiz oranını da yeterli bulmuyoruz. Bunu da yüksek buluyoruz. Enflasyon, aynı şekilde bunu da yüksek buluyoruz. Bizim enflasyon oranını da yüzde 4, hatta belki daha da aşağıya çekmemiz lazım. Tek haneli faizi daha da indirmemiz lazım. Faiz oranlarının aşağı düşmesi bize yatırımda yeni bir hamleyi, yeni bir hamle ruhunu getirecektir. Çünkü yatırımcı eğer maliyet girdilerinde yüksek faizle kredi alma zorunda kalırsa yatırım yapmaz duruma gelir. Bu yatırımlar yapılmadığı zaman istihdam da yaratamazsınız, istihdam olmadığı zaman “Bizim güçlü bir ekonomimiz var” diyemezsiniz. Onun için tabii ki yatırım, istihdam, üretim ve tabii ki başarı; bunlar birbirini tetikleyen önemli başlıklardır. Fakat bütün bunlara rağmen şu 11-12 senede bizler ekonominin kırılganlığını azalttık. Piyasalarımızı daha rekabetçi bir işleyişe kavuşturduk ve bütün bu adımlar atılırken 17 bin kilometre bölünmüş yol inşa edildi.

Şimdi Aşkabat’ı görüyorum, aynı şekilde Türkmenistan’ın diğer gittiğimiz vilayetlerinde yolları görüyoruz ve iftihar ediyoruz, gururlanıyoruz. Diyoruz ki, “Nereden nereye?” İlk geldiğim andan bugüne Türkmenistan muhteşem bir değişikliği yaşadı. İlk gelişim tabii 1992 yılıydı. 92’de geldiğimde hiçbir şey yoktu. 92’den sonraki gelişler, Türkmenistan’ın sürekli olarak o değişimi yaşadığı süreçlerdir, altyapısıyla, üstyapısıyla. Bu yüksek büyümede ve dışa açılmada hiç şüphesiz inanıyorum ki, buradaki o girişimci ruhun, siyasi iradenin, Değerli Kardeşimin burada etkisi tabii çok çok farklı ve rahmetli Türkmenbaşı’nın da yine aynı şekilde buradaki katkıları inkar edilemez.

Her vesileyle ifade ettiğimiz gibi, bizim en büyük zenginliğimiz insanımızdır. Ekonomik alanda da en büyük gücümüz dinamik, nitelikli, kendine güvenen ve cesur müteşebbislerimizdir.

Tabii şu anda 500 bin kilometrekareye yakın bir yüzölçümüne sahip Türkmenistan’da mevcut nüfusu, doğrusu bir kardeşiniz olarak çok az buluyorum. Bu nüfusun çoğalması lazım. Ben Türkiye’de “en az 3” diyorum, Türkmenistan’da en az 5 olması lazım. Daha da fazla olması gerekir ki, Türkmenistan güçlü olsun. İmkân var, toprak var, o zaman güçlü bir Türkmenistan için nüfusun da artması lazım. Çünkü insan varsa ekonomik güç var, insan yoksa ekonomik güç yok.

Ülkelerimiz arasındaki iş birliği imkânlarını süratle artıracağımıza inanıyorum. Avrupa’nın 6’ıncı, dünyanın 8’inci yüksek hızlı tren işletmecisi konumuna girmek üzereyiz. Asrın Projesi olarak tanımladığımız Marmaray gerçekten iftihar vesilemiz oldu. Avrupa ve Asya kıtalarını Boğazın altından geçerek birbirine bağladık. Şimdi Avrasya Tüneli bitmek üzere. 2015 sonu, 2016 başı gibi onun da inşallah açılışını yapacağız, oradan da otomobiller geçecek. Çift katlı tüp geçit yaptık. Aynı şekilde şu anda bir de tabii Boğazın üzerinde 3’üncü Köprü’yü yapıyoruz. 3’üncü Köprü’yü de 2015’in sonuna kadar yetiştirme kararlılığındayız. Ama bunun 4 gidişi-4 gelişi olacak, ortasından da raylı sistem, yüksek hızlı tren geçecek. Bu da yine ulaşımda attığımız yeni bir adım. Aynı güzergâh, 3’üncü Havalimanı ile bambaşka bir inşallah güç kazanacak ki, bu projenin bitiminde 150 milyon insan bu havalimanından istifade edecek.

Tabii bazı bakıyorsunuz hazmedemeyenler kenarda, köşede bir şeyler yazıyorlar. Yani, “Bu projeden vazgeçilme düşünceleri varmış” gibi yazıyorlar. Hazımsızlık çok kötü. Oturdu mu bir daha halledemezler. Onun için bunların ani, acil operasyonlara ihtiyacı var. Çünkü “Bir ülkenin evladıyım” diyenlerin, “O ülkenin vatandaşıyım” diyenlerin, atılan bu tür adımlara karşı bir hazımsızlık yaşaması hakikaten anlaşılabilir değil. Hiçbir zaman teşvikten yana değiller, her zaman engellemekten yanalar. Her şey açık net ortada. Köşeye oturup masanın başında yazı yazmakla bu işler olmaz. Şöyle bir zahmet buyur da, çık o havalimanı inşaatının olduğu yere kadar git, orada bütün iş makinelerinin nasıl çalıştığını yerinde bir gör, yazını ondan sonra yaz. İlgililerden orada bir bilgi al yazını ondan sonra yaz, ama maalesef hazımsızlar çok fazla. Dev bir proje, bunu bakıyorsunuz iki gün köşesinden karalıyor.

Türkiye’nin her yerinde bölünmüş yol, demiryolu, liman, havalimanı, okul, hastane, konut yatırımlarımız tüm hızıyla sürüyor. Bütün bunlarla beraber inşallah bilişimde, eğitimde, sağlıkta yatırımlarımız aynı şekilde devam edecek. Eğitimde ve öğretimde kalitenin artırılmasına, sağlık hizmetlerinde kalitenin artırılmasına yönelik adımlarımız, gayretlerimiz devam ediyor. Araştırma ve geliştirmeye çok büyük önem veriyoruz.

Tabii Türk girişimcilerinin Türkmenistan’da daha fazla gayret göstermeleri lazım. Türkmenistan’da faaliyet gösteren firmalarımızın başarılarından memnuniyet duyuyoruz. Onlar bizim şu anda buradaki tabii aynı zamanda adeta misyon şeflerimiz gibi. Onların burada meydana getirdiği eserler, bizim iftihar vesilemiz olacaktır. Aşkabat Havalimanı, Olimpiyat Köyü 3’üncü Etabı, Türkmenbaşı Limanı, enerji santralleri ve petrokimya tesislerinin yanı sıra, son olarak Türkmenbaşı-Aşkabat otoyol projelerinin Türk müteahhitlik firmalarınca üstlenilmiş olması önemli gelişmelerdir, tebrik ediyorum. İnşallah onun da bitimini görür ve birlikte açılışını yaparız.

2007 yılında ihsas edilen Hükümetlerarası Ekonomik Komisyonun 5’inci toplantısı Değerli Dostum Berdimuhamedov’un ülkemizi ziyareti öncesinde, Haziran ayı başında gerçekleştirildi. Bu ziyaret vesilesiyle düzenlenen İş Forumu, iki ülke yatırımcılarının biraraya gelerek yeni işbirliği fırsatlarını değerlendirmeleri imkanını sağladı. Az önce Değerli Kardeşim sizlere hangi alanlarda ne tür girişimler yapılabilir, bunların kapılarını açtı ve tabloyu ortaya koydu. Şimdi sizlerde girişimciler olarak, gerekli adımları buradaki kardeşlerinizle, dostlarınızla el ele vermek suretiyle bu adımları atabilecek imkan var. Birlikte 3’üncü ülkelerde atabileceğiniz adımlar olabilir. Bir sonraki buluşmamız için doğrusu ben siz değerli kardeşlerimi İstanbul’a davet ediyorum. 6’ncı Türkmenistan Uluslararası Yatırım Forumu iş dünyasından yerli ve yabancı çok sayıda davetlinin katılımıyla 3-4 Mart 2015 tarihinde İstanbul’da gerçekleştirilecek. Bu Forumun Türkmenistan’ın uluslararası görünürlüğüne katkı sağlamasının yanı sıra, ülkelerimiz arasında ekonomik alandaki işbirliğini daha da güçlendireceğine inanıyorum.

Değerli Arkadaşlar,

Türkiye olarak bölgemizde ve dünyada barış ve dayanışmayı savunuyoruz. Ülke içinde de toplumsal huzuru, refahı artırmanın mücadelesini veriyoruz. Bu çerçevede uluslararası alanda etkin çalışmalar yürütüyoruz. 1 Aralık 2014 tarihinden itibaren G-20 Dönem Başkanlığını bir yıl süreyle biz üstleneceğiz. Kalkınma konusu G-20 Dönem Başkanlığımızın temel öncelikleri arasında yer alacak. Dönem Başkanlığımız süresince G-20 ülkeleriyle, gelişmekte olan ve düşük gelirli ülkeler arasındaki bağın güçlendirilmesini hedefliyoruz. Büyüme ve istihdama önemli katkılar sağlayan altyapı yatırımları da Dönem Başkanlığımızın önemli konularından birini teşkil ediyor. Yine bu dönemde G-20’nin, üye olmayan ülkeler, uluslararası kuruluşlar ve STK’larla ilişkilerinin güçlendirilmesini temin etmeyi arzu ediyoruz. Bu bağlamda Türkmenistan ile de her türlü işbirliğine açık olduğumuzu özellikle ifade etmek isterim.

Sözlerime son verirken Türkmen iş çevrelerine şu mesajı vermek istiyorum: Ticaretimizi katma değeri yüksek alanlara taşımalı ve artırmalıyız. Biz size katkı sağlamak ve çalışmalarınızı teşvik için buradayız. El ele vermeliyiz. Çalışmalarınızda size her türlü kolaylığı sağlamaya hazırız. Bizler cumhurbaşkanları olarak, iki dost ve kardeş ülkenin iş çevreleri arasında kurulacak yeni ortaklıklarla, başka ülkelerde de beraber iş yapmanız konusunda sizi sonuna kadar destekliyoruz. İlişkilerimizi bugünkünden çok daha ileriye taşıyabileceğimize olan samimi inancımı huzurlarınızda bir kez daha tekrarlıyorum.

Başta Değerli Dostum Cumhurbaşkanı Berdimuhamedov olmak üzere, tüm Türkmen dostlarımıza misafirperverlikleri için bir kez daha teşekkür ediyorum. Bu İş Forumu toplantısının Türk ve Türkmen iş adamları arasında başarılı ve yeni ortaklıklara vesile olmasını diliyor, hepinizi sevgiyle ve saygıyla selamlıyorum.