10. Uluslararası Antalya Güvenlik ve İşbirliği Konferansı'nın Açılış Töreninde Yaptığı Konuşma
10.03.2000
Cumhurbaşkanı Sayın Süleyman Demirel'in 10. Uluslararası Antalya Güvenlik ve İşbirliği Konferansı'nın açılış töreninde yaptığı konuşma aşağıda sunulmaktadır:
"SAYIN BAŞKAN,
NATO GENEL SEKRETERİ EKSELANSLARI LORD ROBERTSON,
EKSELANSLARI,
BAYANLAR VE BAYLAR,
BU ÖNEMLİ TOPLANTI VESİLESİYLE HEPİNİZE HOŞGELDİNİZ DİYORUM.
TÜRK ATLANTİK KONSEYİ BU KONFERANSI HER YIL DÜZENLEMEKTEDİR. BU YILKİ KONFERANSIN ÖZEL ÖNEMİ NATO'NUN 50. YILDÖNÜMÜ İÇİN PLANLANMIŞ OLMASI VE ANTALYA KONFERANSLARI SERİSİNİN 10'NCUSUNU OLUŞTURMASINDAN KAYNAKLANMAKTADIR. SÖZLERİMİN BAŞINDA, TÜRK ATLANTİK KONSEYİ'Nİ SON ON YIL İÇİNDEKİ BAŞARILI GAYRETLERİNDEN VE BÖYLE ÖZEL BİR ETKİNLİĞİ DÜZENLEMESİNDEN ÖTÜRÜ KUTLAMAK İSTİYORUM.
ESASEN, BU KONFERANS AVRUPA GÜVENLİĞİ KONUSUNDA YENİ FİKİRLERİN ORTAYA ATILDIĞI VE YENİ İNİSİYATİFLERİN ALINDIĞI BİR DÖNEME RASTLAMAKTADIR. DOLAYISIYLA, KONFERANSA KATILAN NATO ÜLKELERİ BÜYÜKELÇİLERİNE DE HİTAP ETMEK BENİ AYRICA MEMNUN EDİYOR. KENDİLERİNİ SELAMLIYOR VE ÜLKEMİZDE BULUNACAKLARI SÜRE İÇİNDE HOŞÇA VAKİT GEÇİRMELERİNİ DİLİYORUM.
SAYIN BAŞKAN,
GEÇEN YIL BERLİN DUVARININ YIKILIŞININ 10. YILDÖNÜMÜ İDİ. O GÜNDEN BUGÜNE GEÇEN 10 YIL ZARFINDA AVRUPA KITA'SININ SİYASİ MANZARASINDA RADİKAL DEĞİŞİKLİKLER MEYDANA GELMİŞTİR. SOĞUK SAVAŞIN BİTİŞİ 1975 YILINDA BAŞLAYAN HELSİNKİ SÜRECİNİ GELİŞTİRMEMİZE VE YENİ BÖLÜNME HATLARI VEYA NÜFUZ SAHALARI YARATMAKSIZIN AVRUPA'DA KALICI BARIŞ İÇİN GEREKLİ DEMOKRATİK VE ETKİN YAPILANMALARI KURMAMIZA İMKÂN SAĞLAMIŞTIR. BU YENİ RUHLA, SADECE NATO'YU DEĞİL, AYNI ZAMANDA AVRUPA GÜVENLİK VE İŞBİRLİĞİ TEŞKİLATI, AVRUPA BİRLİĞİ, BATI AVRUPA BİRLİĞİ VE DİĞER ÖRGÜTLERİ DE İÇEREN MEVCUT KURUMLARIN BİRBİRLERİYLE ETKİLEŞİMİ VASITASIYLA KADEMELİ BİR BÜTÜNLEŞME VE İŞBİRLİĞİ SÜRECİ TESİS EDİLMİŞTİR. ŞİMDİ AYNI RUHLA BU SAĞLAM TEMELLER ÜZERİNE YENİ AVRUPA MİMARİSİNİ İNŞA ETMENİN EŞİĞİNDE BULUNUYORUZ.
BU KISA ZAMAN ZARFINDA ÖZGÜRLÜK, DEMOKRASİ, İNSAN HAKLARI, HUKUKUN ÜSTÜNLÜĞÜ VE SERBEST PİYASA EKONOMİSİ GİBİ PAYLAŞTIĞIMIZ DEĞERLER İNSANLIĞIN KÜRESEL SÖZLEŞMESİNİN YOL HARİTASI HALİNE GELMİŞTİR. BUGÜN, SON YÜZ YILLAR İÇİNDE AVRUPA'DA İLK DEFA İDEOLOJİK BÖLÜNME ORTADAN KALKMIŞTIR VE DEMOKRASİYLE YÖNETİLEN ÜLKELERDE YAŞAYAN İNSANLARIN SAYISI DİKTATÖRLÜKLE YÖNETİLENLERİNKİNİ AŞMIŞTIR. BU BAĞLAMDA, HENÜZ İDEAL DURUMDAN UZAK BİR NOKTADA OLUNMAKLA BİRLİKTE BÜYÜK BİR MESAFE KATEDİLMİŞTİR. BUGÜN BÖLÜNMEMİŞ, DEMOKRATİK, MÜREFFEH VE BARIŞ İÇİNDE BİR AVRUPA FİKRİ ARTIK SADECE BİR RÜYA OLMAKTAN ÇIKMIŞTIR. BU PROJE BÜTÜN AVRUPA'YI KAPSAYACAK ŞEKİLDE HEDEFİNE DOĞRU İLERLEMEKTEDİR. ÖTE YANDAN, DEMOKRASİLER COĞRAFYASININ GENİŞLEMESİ AVRUPA-ATLANTİK BÖLGESİNDEKİ BÜTÜN MİLLETLERİ KUCAKLAYAN GERÇEK BİR GÜVENLİK, İŞBİRLİĞİ, GÜVEN VE ŞEFFAFLIĞIN OLUŞMASINA İMKAN TANIMIŞTIR.
BİLDİĞİNİZ GİBİ, BU KONFERANS DİZİLERİNİN TEMASI "GÜVENLİK VE İŞBİRLİĞİ"DİR. ESASEN, AVRUPA İLE DİĞER BÖLGELER ARASINDA GÜVENLİK HATLARI ÇİZMEK KABİL OLMAYACAĞI CİHETLE, ÖNÜMÜZDEKİ KONULARIN GENİŞ BİR GÜVENLİK PERSPEKTİFİ AÇISINDAN İNCELENMESİ GEREKTİĞİNİ DÜŞÜNÜYORUM. SON GELİŞMELERİN DE GÖSTERDİĞİ ÜZERE, BİR BÖLGEDEKİ İHTİLÂFIN YARATTIĞI İSTİKRARSIZLIK DİĞER BÖLGE VE ÜLKELERİ ETKİLEYEBİLMEKTEDİR. ZİRA, DAHA ÖNCE DE İFADE ETTİĞİM GİBİ, BUGÜN GÜVENLİK BÖLÜNEMEZ HALE GELMİŞTİR VE ÜLKELER ARASINDAKİ İLİŞKİLER BİRBİRİNE BAĞIMLILIĞA DÖNÜŞMÜŞTÜR. BU İTİBARLA, AMACIMIZ, GÜVENLİK VE İSTİKRARI COĞRAFİ VE SİYASİ ANLAMDA EN GENİŞ ŞEKİLDE SAĞLAMAK OLMALIDIR.
SOĞUK SAVAŞIN BİTİŞİNİ MÜTEAKİP YENİ BİR SİYASİ COĞRAFYA MEYDANA GELMİŞTİR. BUNUN ADI "AVRASYA"DIR. BU YENİ COĞRAFYA BALKANLARDAN ÇİN SEDDİ'NE KADAR UZANMAKTA VE ON YILLARDIR ÖZGÜRLÜĞÜ ARZULAYAN MİLYONLARCA İNSANI KUÇAKLAMAKTADIR. BUGÜN, DEMOKRATİK ÜLKELER TOPLULUĞUNUN DAYANIŞMASI SAYESİNDE AVRASYA'DA YENİ BAĞIMIZ DEVLETLER ORTAYA ÇIKMIŞTIR. BU YENİ COĞRAFYA, AYNI ZAMANDA TRİLYONLARCA DOLAR DEĞERİNDE PETROL VE DOĞALGAZ KAYNAKLARIYLA YENİ BİR ENERJİ COĞRAFYASINI DA İÇERMEKTEDİR. YENİ BİR YÜZYILA GİRERKEN ULUSLARARASI CAMİANIN ÖNÜNDE DURAN EN ÖNEMLİ MESELELERDEN BİRİNİN AVRASYA'DA KALICI BARIŞ, İSTİKRAR VE RAFAHI TESİS ETMEK OLACAĞINA İNANIYORUM.
YENİ BİR BİNYILA GİRDİĞİMİZ ŞU GÜNLERDE TARİH ULUSUMUZUN ÖNÜNE YENİ FIRSATLAR ÇIKARMIŞTIR. ÜLKEMİZ SOĞUK SAVAŞIN SONA ERMESİNİN ARDINDAN STRATEJİK BİR DERİNLİK KAZANMIŞTIR. EKONOMİMİZ DÜNYANIN ONALTINCI, GENİŞ BÖLGEMİZİN İSE EN BÜYÜK EKONOMİSİ HALİNE GELMİŞTİR. BUNUN BİR SONUCU OLARAK TÜRKİYE G-20'LER GRUBU'NUN ÜYESİ OLMUŞTUR. TÜRKİYE AYNI ZAMANDA AVRASYA'NIN ULAŞIM VE İLETİŞİM AĞLARININ, TİCARET YOLLARININ VE ENERJİ KORİDORLARININ MERKEZİ HALİNE GELMİŞTİR. KARADENİZ VE HAZAR DENİZİ HAVZALARINDA KALICI İŞBİRLİĞİ MODELLERİNİN GELİŞTİRİLMESİNE KATKIDA BULUNMAK SURETİYLE BU COĞRAFYAYI KÜRESEL EKONOMİYLE BÜTÜNLEŞTİRMEDE HAYATİ BİR ROL OYNUYORUZ. NİHAYET, AVRUPA BİRLİĞİ TAM ÜYELİĞİNE ADAYLIĞIMIZ SADECE AVRUPA'NIN DEĞİL AYNI ZAMANDA TÜRKİYE'NİN CİVARINDAKİ BÖLGELERİN DE BARIŞ, İSTİKRAR VE REFAHI İÇİN YENİ FIRSATLAR SUNMAKTADIR. ÜLKEMİZİN AVRUPA, BALKAN, KARADENİZ, HAZAR, ORTA ASYA, ORTADOĞU VE AKDENİZ VOKASYONLARI DIŞ POLİTİKA PERSPEKTİFLERİMİZİN BOYUTUNU EN İYİ BİÇİMDE SERGİLEMEKTEDİR.
BU YENİ COĞRAFYADA ÇOK SAYIDA ÜLKENİN GÜVENLİĞİNİ OLUMLU VE OLUMSUZ ANLAMDA ETKİLEYEN ÖNEMLİ GELİŞMELERE TANIKLIK ETTİK.
KAFKASLAR VE BALKANLAR'DA ŞAHİT OLDUĞUMUZ TÜRDEN ETNİK MİLLİYETÇİ VE ŞOVENİST TALEPLERDEN KAYNAKLANAN BÖLGESEL ÇATIŞMALARIN, YÜZBİNLERCE İNSANIN ÖLÜMÜNE VE MAĞRUDİYETİNE SEBEP OLDUĞUNU GÖRDÜK. HEMEN YANIBAŞIMIZDA, BU TÜR İHTİLÂFLARIN ULUSLARARASI TOPLUM TARAFINDAN ÖNLENEMEMESİNDEN DOLAYI İNSANLAR ACI ÇEKMEYE DEVAM ETMEKTEDİR.
SON BİRKAÇ YIL İÇİNDE ULUSLARARASI CAMİA DİKKATİNİ AVRUPA'NIN HEMEN YANIBAŞINDA YERALAN VE HENÜZ ÇÖZÜMLENMEMİŞ, SON DERECE ÖNEMLİ MESELELER OLARAK ADLANDIRDIĞIM İKİ PROBLEM ÜZERİNDE YOĞUNLAŞTIRMIŞTIR: ORTADOĞU VE GÜNEYDOĞU AVRUPA. BALKANLARDA AKAN KAN DURDURULMUŞ OLUP ORTADOĞU BARIŞ SÜRECİ'NDE İLERLEME KAYDEDİLMESİ YÖNÜNDEKİ ÇABALARA DEVAM EDİLMEKTEDİR. BU İTİBARLA, SÖZKONUSU BÖLGELERDE KALICI BARIŞ VE İSTİKRARA ULAŞILMASINI TEMİNEN NİSPİ BİR İLERLEME KAYDETMİŞ OLDUĞUMUZ CİHETLE, DİKKATLERİMİZİ DİĞER BİR ÇATIŞMA BÖLGESİ OLAN KAFKASLARA TEKSİF ETMENİN ZAMANININ GELDİĞİNİ DÜŞÜNÜYORUM. BU BÖLGEDEKİ ÜLKELER ÖNCELİKLE TARİHTEN MİRAS ALDIKLARI İHTİLAFLARIN SONUÇLARINDAN MUZDARİP OLMUŞLARDIR. ARTAN ÖLÇÜDE İSTİKRARSIZLIK, HIZLA TIRMANAN MÜLTECİ PROBLEMLERİ VE KAFKASLARDA İHTİLAFLARIN ÇÖZÜLMEKTEN ZİYADE DONDURULMAYA BIRAKILMASI BÜTÜN AVRUPA-ATLANTİK BÖLGESİNDE GÜVENLİK VE İSTİKRAR ÜZERİNDE OLUMSUZ BİR ETKİ YAPABİLİR. ZİRA, BUGÜN AVRUPA'NIN SINIRLARI ARTIK TÜRKİYE 'NİN DOĞU SINIRLARINDA SONA ERMEMEKTE, HAZAR DENİZİ'NİN KIYILARINA VE ORTA ASYA'DA ALTAY DAĞLARININ ETEKLERİNE KADAR UZANMAKTADIR.
İŞTE BU NOKTADAN YOLA ÇIKARAK 30 TEMMUZ 1999 TARİHİNDE SARAY BOSNA'DA İMZALADIĞIMIZ GÜNEYDOĞU AVRUPA İSTİKRAR PAKTI'NA BENZER ŞEKİLDE BİR KAFKASYA İSTİKRAR PAKTI KURULMASINI TEKLİF ETTİK. BU PAKT ÜÇ KAFKAS ÜLKESİ OLAN AZERBAYCAN, ERMENİSTAN VE GÜRCİSTAN'I ÇOK TARAFLI BİR İŞBİRLİĞİ MEKANİZMASI ETRAFINDA BULUŞTURABİLECEKTİR. BU ÇERÇEVEDE, TÜRKİYE, RUSYA, ABD, FRANSA, ALMANYA, İNGİLTERE VE AVRUPA BİRLİĞİ'NİN DİĞER İLGİLİ ÜLKELER İLE AVRUPA BİRLİĞİ VE ÖNDE GELEN ULUSLARARASI FİNANS KURULUŞLARININ DA ULUSLARARASI CAMİA TARAFINDAN DESTEKLENEN SOMUT YENİDEN İMAR VE REHABİLİTASYON PROJELERİNE DAYALI YENİ BİR İŞBİRLİĞİ ATMOSFERİNİN OLUŞTURULMASINA KATKIDA BULUNABİLECEKLERİNİ İFADE ETTİM. BU PROJE HAKKINDA ANILAN ÜKELERİN LİDERLERİNE MEKTUPLAR YAZDIM VE ŞU ANA KADAR SON DERECE OLUMLU TEPKİLER ALDIM. BU İTİBARLA SADECE KAFKASLARDA DEĞİL, AYNI ZAMANDA AVRUPA-ATLANTİK BÖLGESİNDEKİ GENEL GÜVENLİK ORTAMI ÜZERİNDE DE HİÇ KUŞKUSUZ OLUMLU ETKİLERİ OLACAK BU PROJENİN HAYATA GEÇİRİLMESİ HUSUSUNDA BİRLİKTE ÇALIŞMAYA DEVAM ETMEMİZ GEREKTİĞİNE İNANIYORUM.
BU ÜÇ KRİTİK BÖLGENİN TAM ORTASINDA YER ALAN BİR ÜLKE OLARAK İSTİKRARSIZLIK VE ÇATIŞMANIN ARTIK BU BÖLGELERDEKİ HALKLARIN ADETA BİR KADERİ OLMAKTAN ÇIKMASI GEREKTİĞİNE İNANIYORUZ. TARİH BU BAĞLAMDA HEPİMİZE EŞİ GÖRÜLMEMİŞ BİR FIRSAT SUNMAKTADIR. BU FIRSATI EN İYİ ŞEKİLDE DEĞERLENDİRMEK VE BU BÖLGELERİN PARLAK GELECEĞİNİ ŞİMDİDEN TEMİNAT ALTINA ALMAK İÇİN BERABERCE ÇALIŞMALIYIZ.
SON ONYIL İÇİNDE ÜLKELER ARASINDA GÜVENLİK MESELELERİNDE BİRBİRLERİNE BAĞIMLILIK KONUSUNDA DAHA FAZLA BİLİNÇLENME GİBİ OLUMLU GELİŞMELERE DE TANIK OLDUK. BUNUN SOMUT ÖRNEKLERİNDEN BİRİ BATI İLE ESKİ DOĞU BLOKU ÜLKELERİ ARASINDA NATO ŞEMSİYESİ ALTINDA YENİ BİR ORTAKLIK KURULMASIDIR.
ESASEN, SON ONYIL İÇİNDEKİ GELİŞMELERDEN ÇIKARILACAK BİR DİĞER ÖNEMLİ DERS DE NATO'NUN BUNALIM YÖNETİMİ VE KRİZLERE MUKABELEDE ÜSTLENDİĞİ ÖNCÜ ROLDÜR. GEREK BOSNA GEREK KOSOVA'DA EDİNDİĞİMİZ DENEYİMLER NATO'NUN AVRUPA GÜVENLİĞİ İÇİNDEKİ VAZGEÇİLMEZ ROLÜNÜ TÜM AÇIKLIĞIYLA GÖZLER ÖNÜNE SERMİŞTİR. BU İTTİFAK YARIM YÜZYIL ÖNCE DEMOKRATİK DEĞERLERİ VE İDEALLERİ KORUMAK; HÜR, DEMOKRATİK VE BARIŞ SEVER ULUSLAR ARASINDA DAYANIŞMAYI GÜÇLENDİRMEK GİBİ ULVİ BİR VİZYONLA KURULDU. ŞİMDİ BU VİZYONU YENİ ORTAKLARIMIZLA PAYLAŞIYORUZ. ESASEN ELBİRLİĞİYLE ÇATIŞMAYI İŞBİRLİĞİNE VE DÜŞMANLIĞI ORTAKLIĞA DÖNÜŞTÜRMEYİ BAŞARDIK. İŞTE BUNLAR BİZİ PAYLAŞILAN BİR SİYASİ VİZYON EKSENİNDE BİRBİRİMİZE BAĞLAYAN VAZGEÇİLEMEZ DEĞERLERDİR.
BU VİZYON DEMOKRATİK ÜLKELER AİLESİNE YENİ KATILANLARA UMUT VE YENİ FIRSATLAR SUNMAKTADIR. AVRUPA-ATLANTİK ORTAKLIK KONSEYİ, YENİ BAĞIMSIZLIĞINI KAZANMIŞ ÜLKELERDE, SİLAHLI KUVVETLERİN VE SİVİL KURUMLARIN KABİLİYETLERİNİN MODERN DÜNYANIN SORUNLARIYLA BAŞEDEBİLECEK ŞEKİLDE ARTIRILMASINI SAĞLAYAN BİR İŞBİRLİĞİ SAHASI OLUŞTURMAKTADIR. BU İŞBİRLİĞİ, BU ÜLKELERE BİR BATI VOKASYONU DA SAĞLAMAKTADIR.
TÜRKİYE, NATO'NUN BU YÖNDEKİ ÇABALARINA, ANKARA'DA KURULAN BARIŞ İÇİN ORTAKLIK EĞİTİM MERKEZİ'NDE EĞİTİM VE ÖĞRETİM HİZMETİ SUNMAK SURETİYLE KATKIDA BULUNMAKTADIR.
BİR BAŞKA OLUMLU GELİŞME, NATO'NUN İTTİFAK'IN YENİ STRATEJİK KONSEPTİNDE DE İFADESİNİ BULAN BUHRAN YÖNETİMİ VE ÇATIŞMANIN ÖNLENMESİ GÖREVLERİNİ ÜSTLENME KARARI OLMUŞTUR.
AYRICA, BİRKAÇ YIL ÖNCE AKLA DAHİ GELMEYECEK BİR İŞBİRLİĞİNİN YOLUNU AÇAN TARİHİ NATO-RUSYA KURUCU SENEDİ'NE DE DEĞİNMEK İSTİYORUM. KOSOVA BUHRANI SIRASINDA BİR ANLAMDA GÖLGELENEN NATO-RUSYA İŞBİRLİĞİNİ YENİDEN CANLANDIRMA YÖNÜNDEKİ ÇABALARI TAKDİRLE KARŞILADIĞIMIZI BELİRTMEK İSTERİM. RUSYA KITAMIZIN VE GENİŞ BÖLGEMİZİN GÜVENLİĞİ BAKIMINDAN ÖNEMLİ BİR ÜLKE OLMAYA DEVAM ETMEKTEDİR.
BUNA İLÂVETEN, DOST VE KOMŞU ÜLKE UKRAYNA'YA ATFETTİĞİMİZ ÖZEL ÖNEMİ DE BELİRTMEK İSTERİM. NATO, BU ÜLKEYLE DE KAPSAMLI BİR İŞBİRLİĞİ GELİŞTİRMİŞTİR.
NATO'NUN BOSNA-HERSEK VE KOSOVA'DAKİ BUNALIMLARA MÜDAHALESİ, GEREK NATO GEREK AVRUPA GÜVENLİĞİ İÇİN TARİHİ BİR DÖNÜM NOKTASI OLMUŞTUR. BU İKİ MÜDAHALE AVRUPA'DA BARIŞ VE İSTİKRARIN TESİSİ VE BİR ANLAMDA İNSANLARIN ACISINA SON VERMEK KONUSUNDA NATO İÇİNDEKİ DAYANIŞMANIN ÖNEMİNİ GÖSTERMİŞTİR.
BU MÜDAHALELER AYRICA TRANSATLANTİK İŞBİRLİĞİNİN ÖNEMİNİ DE BİR KEZ DAHA VURGULAMIŞTIR. TÜM MÜTTEFİKLER DAYANIŞMA VE ETKİN İŞBİRLİĞİNİN BAŞARILI SONUÇ ALINMASINDAKİ ÖNEMİNİ ANLAMIŞLARDIR. AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ VE KANADA'NIN, ÖZELLİKLE BAŞARILI BİR HAREKÂT İCRA ETTİĞİMİZ KOSOVA'DAKİ AKTİF KATILIMINI VE KAPSAMLI TAAHHÜDÜNÜ TAKDİRLE KARŞILADIK.
TALİ ZARARLARIN MÜMKÜN OLAN EN AZ DÜZEYDE KALMASINDAN DOLAYI MEMNUNİYET DUYUYORUZ. NATO ASKERİ MAKAMLARINI YÜKSEK NİTELİKLİ LİDERLİKLERİNDEN DOLAYI KUTLUYORUM.
DEĞERLİ MİSAFİRLER,
ŞİMDİ, DAHA HASSAS BİR KONU OLAN AVRUPA GÜVENLİĞİ KONUSUNA DEĞİNMEK İSTİYORUM.
NATO'NUN SON ELLİ YILDAKİ BAŞARISI, BÜYÜK ÖLÇÜDE AVRUPA GÜVENLİĞİNE KATKIDA BULUNAN ATLANTİK'İN İKİ YAKASINDAKİ TÜM MÜTTEFİKLERİN TAM VE EŞİT KATILIMI SONUCU GERÇEKLEŞMİŞTİR. BU SIKI İŞBİRLİĞİ AVRUPA'DA, TARİHTE GÖRÜLMEMİŞ DÜZEYDE BİR GÜVENLİK VE İSTİKRAR TESİS EDİLMESİNİ SAĞLAMIŞTIR.
ŞİMDİ AVRUPA BİRLİĞİ İÇİNDE AVRUPA GÜVENLİĞİNE BİR İLAVE DEĞER EKLEMEYE YÖNELİK YENİ GİRİŞİMLERE TANIKLIK EDİYORUZ.
AVRUPALILARIN AVRUPA GÜVENLİĞİNDE DAHA GENİŞ SORUMLULUK ALMASINI BAŞINDAN BERİ OLUMLU VE ÜMİT VERİCİ BİR GİRİŞİM OLARAK DESTEKLEDİK. ANCAK, GÜVENLİKLE İLGİLİ OLARAK ALINAN BÜTÜN İNİSİYATİFLERDE, TÜM İLGİLİ TARAFLARA, ÖZELLİKLE TÜM MÜTTEFİKLERE EŞİT GÜVENLİK SAĞLANMASI KONUSUNA HERKESİN TİTİZLİKLE EĞİLMESİ GEREKİR.
AVRUPA BİRLİĞİ ÜYESİ ORTAKLARIMIZDAN, BU İNİSİYATİFİN AVRUPA VE TÜM MÜTTEFİKLERİN GÜVENLİĞİNİ PEKİŞTİRECEĞİNİ DUYMAK HER ZAMAN OLUMLU OLACAKTIR. ANCAK, TÜM AVRUPALI MÜTTEFİKLERİN AYNI HİSSİYATA SAHİP OLMASI ÖNEMLİDİR. BU, YALNIZCA, BELİRTİLEN ÜLKELERİN YENİ AVRUPA GÜVENLİK İNİSİYATİFİNE TAM VE EŞİT KATILIMI VASITASIYLA GERÇEKLEŞTİRİLEBİLİR.
GÜVENLİK, ÜLKELERİN YETKİLERİNİ KOLAYLIKLA DEVREDEMEYECEKLERİ BİR ALANDIR. BU İTİBARLA, TÜM İLGİLİ ÜLKELERİN, BU İNİSİYATİFTE EŞİT HAK VE SORUMLULUK SAHİBİ OLMALARI GEREKMEKTEDİR.
HEPİMİZİN GÜVENLİĞİ SÖZKONUSU OLDUĞU CİHETLE, FİKİRLERİMİZİ HERHANGİ BİR ULUSLARARASI KURULUŞUN YAPISAL İHTİYAÇLARINA GÖRE OLUŞTURAMAYIZ. GÜVENLİK HER ZAMAN HUKUKİ YA DA KURUMSAL ÇERÇEVELERDEN DAHA ÖNEMLİ OLMUŞTUR. AB ÖNDERLİĞİNDE YÜRÜTÜLEBİLECEK HERHANGİ BİR ASKERİ HAREKÂTIN BAŞKA ÜLKELERİN GÜVENLİĞİNİ, İSTİKRARINI VE REFAHINI ETKİLEYEBİLECEK OLUŞUMLARA YOLAÇABİLECEĞİ İHTİMALİ AKILDAN ÇIKARTILMAMALIDIR.
BU DURUM KÖRFEZ HAREKÂTINDA TEZAHÜR ETMİŞTİR. ALDIĞIMIZ GÜVENLİK RİSKLERİNİN YANISIRA, BU HAREKÂT DOLAYISIYLA 35 MİLYAR DOLARI AŞKIN BİR MADDİ KAYBA UĞRAMIŞ BULUNMAKTAYIZ.
BURADA AMACIM, HAREKÂTIN HAKLILIĞINA YA DA DAYANDIĞI SAĞLAM İLKELERE KARŞI ÇIKMAK DEĞİL, KOMŞU ÜLKELERE OLAN ETKİLERİNE DİKKAT ÇEKMEKTİR.
DOLAYISIYLA, BU TÜR HAREKÂTLARIN SORUMLULUĞUNU PAYLAŞMAK, KARAR VERME VE UYGULAMASINA TAM OLARAK KATILMAK TÜM MÜTTEFİKLER İÇİN ÖNEM TAŞIMAKTADIR.
AVRUPA BİRLİĞİ'NİN BU GİRİŞİM ÇERÇEVESİNDE BAZI MEKANİZMALAR OLUŞTURMAKTA OLDUĞUNUN BİLİNCİNDEYİZ. BU SÜREÇTE TÜRKİYE VE AVRUPA BİRLİĞİ ÜYESİ OLMAYAN DİĞER NATO ÜLKELERİ TARAFINDAN İFADE EDİLEN GÖRÜŞLERİN DİKKATE ALINACAĞINI UMUYORUM.
ÖTE YANDAN, AVRUPA BİRLİĞİ'NİN, AVRUPA'NIN GÜVENLİĞİ VE SAVUNMASINDA NATO'NUN ÖNCELİKLİ ROLÜNÜ TESLİM ETMESİNDEN MEMNUNİYET DUYUYORUZ. SÜRECİN BU ROLÜ OLUMSUZ BİR BİÇİMDE ETKİLEMEMESİ GEREKMEKTEDİR.
AKSİ TAKDİRDE, SON ELLİ YILDAKİ EN ÖNEMLİ KAZANIMIMIZ OLAN NATO'NUN GÜVENİLİRLİĞİ VE CAYDIRICILIĞI OLUMSUZ OLARAK ETKİLENECEK VE DIŞ DÜNYAYA YANLIŞ SİNYALLER VERİLECEKTİR. TOPYEKÛN SAVAŞ TEHDİDİNİN BÜYÜK ÖLÇÜDE ORTADAN KALKMIŞ BULUNDUĞUNU MEMNUNİYETLE GÖRÜYORUM. ANCAK, KONUŞMAMIN BAŞINDA DA İFADE ETTİĞİM GİBİ, ETNİK VE ULUSAL İHTİLÂFLARIN YANISIRA, KİTLE İMHA SİLAHLARININ VE BUNLARIN FIRLATMA SİSTEMLERİNİN YAYILMASI GİBİ YENİ TEHDİT TÜRLERİ BELİRMİŞTİR. BUNA EK OLARAK, TERÖRİZM, ORGANİZE SUÇ VE BİLGİSAYAR SİSTEMLERİNE YÖNELİK TEHDİTLER NATO VE ORTAKLARIMIZIN GÜVENLİĞİNİ TEHLİKEYE SOKABİLİR.
BU TÜR TEHDİTLERİN YAYGIN OLARAK RASTLANDIĞI BİR COĞRAFİ BÖLGEDE BULUNAN TÜRKİYE'NİN, MÜTTEFİKLERİNİ BU ALANDA DAHA FAZLA İŞBİRLİĞİ YAPMAYA YÖNELTMEK İÇİN GEÇERLİ NEDENLERİ BULUNMAKTADIR.
DOLAYISIYLA, MÜTTEFİKLERİN YENİ TEHDİTLERE KARŞI KORUNMALARI ÖNEMLİDİR. ANCAK BUNDAN DA ÖNEMLİSİ, SİYASİ AMAÇLARINA ULAŞMAK İÇİN ELLERİNDEKİ KİTLE İMHA SİLAHLARINI KULLANMAYI YA DA TERÖRİZME BAŞVURMAYI PLANLAYABİLECEK ÜLKELERE KARŞI ETKİN BİR CAYDIRICILIK TESİS ETMEKTİR.
BATI AVRUPALI MÜTTEFİKLERİMİZ GÜNÜMÜZDE NÜKLEER TEHDİDİN BÜYÜK ÖLÇÜDE ORTADAN KALKMIŞ OLMASININ YANISIRA, ESKİDEN NATO KARŞITI BİR KONUMDA BULUNAN KOMŞULARININ DEMOKRATİK ULUSLAR TOPLULUĞUNA KATILMASINDAN DOLAYI RAHATLAMIŞ BULUNMAKTADIRLAR. BUNLARDAN BAZILARI NATO'YA ÜYE OLMUŞLAR, BAZILARININ DA YAKIN BİR GELECEKTE ARAMIZA KATILMASI BEKLENMEKTEDİR.
MAALESEF, YAKIN BİR GELECEKTE DEMOKRATİK İLKELERİN BAŞAT BİR KONUMA GELMESİNİN BEKLENMEDİĞİ BÖLGEMİZDE AYNI HUZURA SAHİP DEĞİLİZ.
BU ORTAM, DİĞER MÜTTEFİKLERE GÖRE TÜRKİYE'NİN GAYRİ SAFİ MİLLİ HASILASINDAN DAHA BÜYÜK BİR PAYI SAVUNMA HARCAMALARINA AYIRMASINA YOL AÇMIŞTIR. AVRUPA GÜVENLİĞİNİN BİR DİĞER BOYUTUNU DA NATO'NUN GENİŞLEMESİ OLUŞTURMAKTADIR. ÜÇ ORTA AVRUPA ÜLKESİNİN, İTTİFAKA KATILIMI, GÜVENLİĞİMİZE KATKIDA BULUNMUŞTUR. NATO'NUN GENİŞLEME SÜRECİNİN DEVAM ETMESİ GEREKTİĞİNE İNANIYORUZ.
HER ADAY ÜLKENİN İTTİFAKA DAHİL OLMASININ AYRI AYRI NEDENLERİ VE GETİRİLERİ BULUNMASINA KARŞILIK, BULGARİSTAN VE ROMANYA'NIN BUNDAN SONRAKİ İLK SAFHADA İTTİFAKA KATILACAK ÜLKELER ARASINDA YER ALMASI GEREKTİĞİNİ DÜŞÜNÜYORUZ. BU ÜLKELERİN ÜYE OLMASIYLA BİRLİKTE, DİĞER HUSUSLARIN YANISIRA, İTTİFAKIMIZIN ORTA VE GÜNEY DOĞU ÜLKELERİ ARASINDA COĞRAFİ DEVAMLILIK SAĞLANMIŞ OLACAKTIR.
SON OLARAK, ÖZELLİKLE "BARIŞ İÇİN ORTAKLIK" PROGRAMINA YETERLİ BİÇİMDE İŞTİRAK EDEMEYEN KAFKASYA VE ORTA ASYA ORTAKLARI İLE YÜRÜTÜLEN İŞBİRLİĞİNE DAHA FAZLA ÖNEM ATFETMEMİZ GEREKTİĞİNİ VURGULAMAK İSTİYORUM.
ADAY ÜLKELERLE YOĞUN BİR İŞBİRLİĞİ SÜRECİNE GİRERKEN ORTAKLARIMIZ ARASINDA DAHA BÜYÜK BİR UÇURUM YARATMAMAYA DİKKAT ETMELİYİZ. İTTİFAKIMIZ, BU ÜLKELERİN NATO'NUN TECRÜBE VE UZMANLIĞINDAN DAHA FAZLA YARARLANMASI İÇİN GEREKLİ OLANAKLARI VE DESTEĞİ SAĞLAMAK İÇİN HER TÜRLÜ ÇABAYI SARFETMELİDİR.
DEĞERLİ MİSAFİRLER,
BUGÜN, YENİ BİR BİNYILIN BAŞLANGICINDA İLERİYE GİTME VE BİR TAKIM KAYGILARI BERTARAF ETME YÖNÜNDE NADİR BİR FIRSATI YAKALAMIŞ BULUNUYORUZ. BELİRLİ BİR BÖLGENİN BARIŞ VE REFAHI HEPİMİZİN BARIŞ VE REFAHI OLARAK ALGILANMALIDIR. DÜNYAMIZIN İSTİKRARI DEMOKRASİLERİN DAYANIŞMASINA BAĞLIDIR. ŞAYET UMUT GALİP GELECEK SE, DEMOKRASİLER TOPLULUĞUNUN ÜYELERİNİN BÜTÜN GÜÇLERİNİ BARIŞ, DEMOKRASİ, EKONOMİK ÖZGÜRLÜKLER VE SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA İÇİN BİRLEŞTİRMELERİ GEREKTİĞİNE İNANIYORUM. BU ÇERÇEVEDE, TÜM ZAMANLARIN EN ETKİN VE BAŞARILI SAVUNMA ÖRGÜTÜ OLAN İTTİFAKIMIZ ÖNÜMÜZDEKİ YILLARDA DA ÖNCÜ BİR ROL OYNAMALIDIR.
ÇOCUKLARIMIZ, TEHDİT VE KUŞKULARIN YERİNİ GÜVEN VE İŞBİRLİĞİ ORTAMINA BIRAKACAĞI, BARIŞ VE İSTİKRARIN HÜKÜM SÜRECEĞİ BİR DÜNYADA BÜYÜMELİDİRLER.
HEPİNİZE TARİHİ GÖREVİNİZDE BAŞARILAR DİLİYORUM.
TEŞEKKÜR EDERİM."
"SAYIN BAŞKAN,
NATO GENEL SEKRETERİ EKSELANSLARI LORD ROBERTSON,
EKSELANSLARI,
BAYANLAR VE BAYLAR,
BU ÖNEMLİ TOPLANTI VESİLESİYLE HEPİNİZE HOŞGELDİNİZ DİYORUM.
TÜRK ATLANTİK KONSEYİ BU KONFERANSI HER YIL DÜZENLEMEKTEDİR. BU YILKİ KONFERANSIN ÖZEL ÖNEMİ NATO'NUN 50. YILDÖNÜMÜ İÇİN PLANLANMIŞ OLMASI VE ANTALYA KONFERANSLARI SERİSİNİN 10'NCUSUNU OLUŞTURMASINDAN KAYNAKLANMAKTADIR. SÖZLERİMİN BAŞINDA, TÜRK ATLANTİK KONSEYİ'Nİ SON ON YIL İÇİNDEKİ BAŞARILI GAYRETLERİNDEN VE BÖYLE ÖZEL BİR ETKİNLİĞİ DÜZENLEMESİNDEN ÖTÜRÜ KUTLAMAK İSTİYORUM.
ESASEN, BU KONFERANS AVRUPA GÜVENLİĞİ KONUSUNDA YENİ FİKİRLERİN ORTAYA ATILDIĞI VE YENİ İNİSİYATİFLERİN ALINDIĞI BİR DÖNEME RASTLAMAKTADIR. DOLAYISIYLA, KONFERANSA KATILAN NATO ÜLKELERİ BÜYÜKELÇİLERİNE DE HİTAP ETMEK BENİ AYRICA MEMNUN EDİYOR. KENDİLERİNİ SELAMLIYOR VE ÜLKEMİZDE BULUNACAKLARI SÜRE İÇİNDE HOŞÇA VAKİT GEÇİRMELERİNİ DİLİYORUM.
SAYIN BAŞKAN,
GEÇEN YIL BERLİN DUVARININ YIKILIŞININ 10. YILDÖNÜMÜ İDİ. O GÜNDEN BUGÜNE GEÇEN 10 YIL ZARFINDA AVRUPA KITA'SININ SİYASİ MANZARASINDA RADİKAL DEĞİŞİKLİKLER MEYDANA GELMİŞTİR. SOĞUK SAVAŞIN BİTİŞİ 1975 YILINDA BAŞLAYAN HELSİNKİ SÜRECİNİ GELİŞTİRMEMİZE VE YENİ BÖLÜNME HATLARI VEYA NÜFUZ SAHALARI YARATMAKSIZIN AVRUPA'DA KALICI BARIŞ İÇİN GEREKLİ DEMOKRATİK VE ETKİN YAPILANMALARI KURMAMIZA İMKÂN SAĞLAMIŞTIR. BU YENİ RUHLA, SADECE NATO'YU DEĞİL, AYNI ZAMANDA AVRUPA GÜVENLİK VE İŞBİRLİĞİ TEŞKİLATI, AVRUPA BİRLİĞİ, BATI AVRUPA BİRLİĞİ VE DİĞER ÖRGÜTLERİ DE İÇEREN MEVCUT KURUMLARIN BİRBİRLERİYLE ETKİLEŞİMİ VASITASIYLA KADEMELİ BİR BÜTÜNLEŞME VE İŞBİRLİĞİ SÜRECİ TESİS EDİLMİŞTİR. ŞİMDİ AYNI RUHLA BU SAĞLAM TEMELLER ÜZERİNE YENİ AVRUPA MİMARİSİNİ İNŞA ETMENİN EŞİĞİNDE BULUNUYORUZ.
BU KISA ZAMAN ZARFINDA ÖZGÜRLÜK, DEMOKRASİ, İNSAN HAKLARI, HUKUKUN ÜSTÜNLÜĞÜ VE SERBEST PİYASA EKONOMİSİ GİBİ PAYLAŞTIĞIMIZ DEĞERLER İNSANLIĞIN KÜRESEL SÖZLEŞMESİNİN YOL HARİTASI HALİNE GELMİŞTİR. BUGÜN, SON YÜZ YILLAR İÇİNDE AVRUPA'DA İLK DEFA İDEOLOJİK BÖLÜNME ORTADAN KALKMIŞTIR VE DEMOKRASİYLE YÖNETİLEN ÜLKELERDE YAŞAYAN İNSANLARIN SAYISI DİKTATÖRLÜKLE YÖNETİLENLERİNKİNİ AŞMIŞTIR. BU BAĞLAMDA, HENÜZ İDEAL DURUMDAN UZAK BİR NOKTADA OLUNMAKLA BİRLİKTE BÜYÜK BİR MESAFE KATEDİLMİŞTİR. BUGÜN BÖLÜNMEMİŞ, DEMOKRATİK, MÜREFFEH VE BARIŞ İÇİNDE BİR AVRUPA FİKRİ ARTIK SADECE BİR RÜYA OLMAKTAN ÇIKMIŞTIR. BU PROJE BÜTÜN AVRUPA'YI KAPSAYACAK ŞEKİLDE HEDEFİNE DOĞRU İLERLEMEKTEDİR. ÖTE YANDAN, DEMOKRASİLER COĞRAFYASININ GENİŞLEMESİ AVRUPA-ATLANTİK BÖLGESİNDEKİ BÜTÜN MİLLETLERİ KUCAKLAYAN GERÇEK BİR GÜVENLİK, İŞBİRLİĞİ, GÜVEN VE ŞEFFAFLIĞIN OLUŞMASINA İMKAN TANIMIŞTIR.
BİLDİĞİNİZ GİBİ, BU KONFERANS DİZİLERİNİN TEMASI "GÜVENLİK VE İŞBİRLİĞİ"DİR. ESASEN, AVRUPA İLE DİĞER BÖLGELER ARASINDA GÜVENLİK HATLARI ÇİZMEK KABİL OLMAYACAĞI CİHETLE, ÖNÜMÜZDEKİ KONULARIN GENİŞ BİR GÜVENLİK PERSPEKTİFİ AÇISINDAN İNCELENMESİ GEREKTİĞİNİ DÜŞÜNÜYORUM. SON GELİŞMELERİN DE GÖSTERDİĞİ ÜZERE, BİR BÖLGEDEKİ İHTİLÂFIN YARATTIĞI İSTİKRARSIZLIK DİĞER BÖLGE VE ÜLKELERİ ETKİLEYEBİLMEKTEDİR. ZİRA, DAHA ÖNCE DE İFADE ETTİĞİM GİBİ, BUGÜN GÜVENLİK BÖLÜNEMEZ HALE GELMİŞTİR VE ÜLKELER ARASINDAKİ İLİŞKİLER BİRBİRİNE BAĞIMLILIĞA DÖNÜŞMÜŞTÜR. BU İTİBARLA, AMACIMIZ, GÜVENLİK VE İSTİKRARI COĞRAFİ VE SİYASİ ANLAMDA EN GENİŞ ŞEKİLDE SAĞLAMAK OLMALIDIR.
SOĞUK SAVAŞIN BİTİŞİNİ MÜTEAKİP YENİ BİR SİYASİ COĞRAFYA MEYDANA GELMİŞTİR. BUNUN ADI "AVRASYA"DIR. BU YENİ COĞRAFYA BALKANLARDAN ÇİN SEDDİ'NE KADAR UZANMAKTA VE ON YILLARDIR ÖZGÜRLÜĞÜ ARZULAYAN MİLYONLARCA İNSANI KUÇAKLAMAKTADIR. BUGÜN, DEMOKRATİK ÜLKELER TOPLULUĞUNUN DAYANIŞMASI SAYESİNDE AVRASYA'DA YENİ BAĞIMIZ DEVLETLER ORTAYA ÇIKMIŞTIR. BU YENİ COĞRAFYA, AYNI ZAMANDA TRİLYONLARCA DOLAR DEĞERİNDE PETROL VE DOĞALGAZ KAYNAKLARIYLA YENİ BİR ENERJİ COĞRAFYASINI DA İÇERMEKTEDİR. YENİ BİR YÜZYILA GİRERKEN ULUSLARARASI CAMİANIN ÖNÜNDE DURAN EN ÖNEMLİ MESELELERDEN BİRİNİN AVRASYA'DA KALICI BARIŞ, İSTİKRAR VE RAFAHI TESİS ETMEK OLACAĞINA İNANIYORUM.
YENİ BİR BİNYILA GİRDİĞİMİZ ŞU GÜNLERDE TARİH ULUSUMUZUN ÖNÜNE YENİ FIRSATLAR ÇIKARMIŞTIR. ÜLKEMİZ SOĞUK SAVAŞIN SONA ERMESİNİN ARDINDAN STRATEJİK BİR DERİNLİK KAZANMIŞTIR. EKONOMİMİZ DÜNYANIN ONALTINCI, GENİŞ BÖLGEMİZİN İSE EN BÜYÜK EKONOMİSİ HALİNE GELMİŞTİR. BUNUN BİR SONUCU OLARAK TÜRKİYE G-20'LER GRUBU'NUN ÜYESİ OLMUŞTUR. TÜRKİYE AYNI ZAMANDA AVRASYA'NIN ULAŞIM VE İLETİŞİM AĞLARININ, TİCARET YOLLARININ VE ENERJİ KORİDORLARININ MERKEZİ HALİNE GELMİŞTİR. KARADENİZ VE HAZAR DENİZİ HAVZALARINDA KALICI İŞBİRLİĞİ MODELLERİNİN GELİŞTİRİLMESİNE KATKIDA BULUNMAK SURETİYLE BU COĞRAFYAYI KÜRESEL EKONOMİYLE BÜTÜNLEŞTİRMEDE HAYATİ BİR ROL OYNUYORUZ. NİHAYET, AVRUPA BİRLİĞİ TAM ÜYELİĞİNE ADAYLIĞIMIZ SADECE AVRUPA'NIN DEĞİL AYNI ZAMANDA TÜRKİYE'NİN CİVARINDAKİ BÖLGELERİN DE BARIŞ, İSTİKRAR VE REFAHI İÇİN YENİ FIRSATLAR SUNMAKTADIR. ÜLKEMİZİN AVRUPA, BALKAN, KARADENİZ, HAZAR, ORTA ASYA, ORTADOĞU VE AKDENİZ VOKASYONLARI DIŞ POLİTİKA PERSPEKTİFLERİMİZİN BOYUTUNU EN İYİ BİÇİMDE SERGİLEMEKTEDİR.
BU YENİ COĞRAFYADA ÇOK SAYIDA ÜLKENİN GÜVENLİĞİNİ OLUMLU VE OLUMSUZ ANLAMDA ETKİLEYEN ÖNEMLİ GELİŞMELERE TANIKLIK ETTİK.
KAFKASLAR VE BALKANLAR'DA ŞAHİT OLDUĞUMUZ TÜRDEN ETNİK MİLLİYETÇİ VE ŞOVENİST TALEPLERDEN KAYNAKLANAN BÖLGESEL ÇATIŞMALARIN, YÜZBİNLERCE İNSANIN ÖLÜMÜNE VE MAĞRUDİYETİNE SEBEP OLDUĞUNU GÖRDÜK. HEMEN YANIBAŞIMIZDA, BU TÜR İHTİLÂFLARIN ULUSLARARASI TOPLUM TARAFINDAN ÖNLENEMEMESİNDEN DOLAYI İNSANLAR ACI ÇEKMEYE DEVAM ETMEKTEDİR.
SON BİRKAÇ YIL İÇİNDE ULUSLARARASI CAMİA DİKKATİNİ AVRUPA'NIN HEMEN YANIBAŞINDA YERALAN VE HENÜZ ÇÖZÜMLENMEMİŞ, SON DERECE ÖNEMLİ MESELELER OLARAK ADLANDIRDIĞIM İKİ PROBLEM ÜZERİNDE YOĞUNLAŞTIRMIŞTIR: ORTADOĞU VE GÜNEYDOĞU AVRUPA. BALKANLARDA AKAN KAN DURDURULMUŞ OLUP ORTADOĞU BARIŞ SÜRECİ'NDE İLERLEME KAYDEDİLMESİ YÖNÜNDEKİ ÇABALARA DEVAM EDİLMEKTEDİR. BU İTİBARLA, SÖZKONUSU BÖLGELERDE KALICI BARIŞ VE İSTİKRARA ULAŞILMASINI TEMİNEN NİSPİ BİR İLERLEME KAYDETMİŞ OLDUĞUMUZ CİHETLE, DİKKATLERİMİZİ DİĞER BİR ÇATIŞMA BÖLGESİ OLAN KAFKASLARA TEKSİF ETMENİN ZAMANININ GELDİĞİNİ DÜŞÜNÜYORUM. BU BÖLGEDEKİ ÜLKELER ÖNCELİKLE TARİHTEN MİRAS ALDIKLARI İHTİLAFLARIN SONUÇLARINDAN MUZDARİP OLMUŞLARDIR. ARTAN ÖLÇÜDE İSTİKRARSIZLIK, HIZLA TIRMANAN MÜLTECİ PROBLEMLERİ VE KAFKASLARDA İHTİLAFLARIN ÇÖZÜLMEKTEN ZİYADE DONDURULMAYA BIRAKILMASI BÜTÜN AVRUPA-ATLANTİK BÖLGESİNDE GÜVENLİK VE İSTİKRAR ÜZERİNDE OLUMSUZ BİR ETKİ YAPABİLİR. ZİRA, BUGÜN AVRUPA'NIN SINIRLARI ARTIK TÜRKİYE 'NİN DOĞU SINIRLARINDA SONA ERMEMEKTE, HAZAR DENİZİ'NİN KIYILARINA VE ORTA ASYA'DA ALTAY DAĞLARININ ETEKLERİNE KADAR UZANMAKTADIR.
İŞTE BU NOKTADAN YOLA ÇIKARAK 30 TEMMUZ 1999 TARİHİNDE SARAY BOSNA'DA İMZALADIĞIMIZ GÜNEYDOĞU AVRUPA İSTİKRAR PAKTI'NA BENZER ŞEKİLDE BİR KAFKASYA İSTİKRAR PAKTI KURULMASINI TEKLİF ETTİK. BU PAKT ÜÇ KAFKAS ÜLKESİ OLAN AZERBAYCAN, ERMENİSTAN VE GÜRCİSTAN'I ÇOK TARAFLI BİR İŞBİRLİĞİ MEKANİZMASI ETRAFINDA BULUŞTURABİLECEKTİR. BU ÇERÇEVEDE, TÜRKİYE, RUSYA, ABD, FRANSA, ALMANYA, İNGİLTERE VE AVRUPA BİRLİĞİ'NİN DİĞER İLGİLİ ÜLKELER İLE AVRUPA BİRLİĞİ VE ÖNDE GELEN ULUSLARARASI FİNANS KURULUŞLARININ DA ULUSLARARASI CAMİA TARAFINDAN DESTEKLENEN SOMUT YENİDEN İMAR VE REHABİLİTASYON PROJELERİNE DAYALI YENİ BİR İŞBİRLİĞİ ATMOSFERİNİN OLUŞTURULMASINA KATKIDA BULUNABİLECEKLERİNİ İFADE ETTİM. BU PROJE HAKKINDA ANILAN ÜKELERİN LİDERLERİNE MEKTUPLAR YAZDIM VE ŞU ANA KADAR SON DERECE OLUMLU TEPKİLER ALDIM. BU İTİBARLA SADECE KAFKASLARDA DEĞİL, AYNI ZAMANDA AVRUPA-ATLANTİK BÖLGESİNDEKİ GENEL GÜVENLİK ORTAMI ÜZERİNDE DE HİÇ KUŞKUSUZ OLUMLU ETKİLERİ OLACAK BU PROJENİN HAYATA GEÇİRİLMESİ HUSUSUNDA BİRLİKTE ÇALIŞMAYA DEVAM ETMEMİZ GEREKTİĞİNE İNANIYORUM.
BU ÜÇ KRİTİK BÖLGENİN TAM ORTASINDA YER ALAN BİR ÜLKE OLARAK İSTİKRARSIZLIK VE ÇATIŞMANIN ARTIK BU BÖLGELERDEKİ HALKLARIN ADETA BİR KADERİ OLMAKTAN ÇIKMASI GEREKTİĞİNE İNANIYORUZ. TARİH BU BAĞLAMDA HEPİMİZE EŞİ GÖRÜLMEMİŞ BİR FIRSAT SUNMAKTADIR. BU FIRSATI EN İYİ ŞEKİLDE DEĞERLENDİRMEK VE BU BÖLGELERİN PARLAK GELECEĞİNİ ŞİMDİDEN TEMİNAT ALTINA ALMAK İÇİN BERABERCE ÇALIŞMALIYIZ.
SON ONYIL İÇİNDE ÜLKELER ARASINDA GÜVENLİK MESELELERİNDE BİRBİRLERİNE BAĞIMLILIK KONUSUNDA DAHA FAZLA BİLİNÇLENME GİBİ OLUMLU GELİŞMELERE DE TANIK OLDUK. BUNUN SOMUT ÖRNEKLERİNDEN BİRİ BATI İLE ESKİ DOĞU BLOKU ÜLKELERİ ARASINDA NATO ŞEMSİYESİ ALTINDA YENİ BİR ORTAKLIK KURULMASIDIR.
ESASEN, SON ONYIL İÇİNDEKİ GELİŞMELERDEN ÇIKARILACAK BİR DİĞER ÖNEMLİ DERS DE NATO'NUN BUNALIM YÖNETİMİ VE KRİZLERE MUKABELEDE ÜSTLENDİĞİ ÖNCÜ ROLDÜR. GEREK BOSNA GEREK KOSOVA'DA EDİNDİĞİMİZ DENEYİMLER NATO'NUN AVRUPA GÜVENLİĞİ İÇİNDEKİ VAZGEÇİLMEZ ROLÜNÜ TÜM AÇIKLIĞIYLA GÖZLER ÖNÜNE SERMİŞTİR. BU İTTİFAK YARIM YÜZYIL ÖNCE DEMOKRATİK DEĞERLERİ VE İDEALLERİ KORUMAK; HÜR, DEMOKRATİK VE BARIŞ SEVER ULUSLAR ARASINDA DAYANIŞMAYI GÜÇLENDİRMEK GİBİ ULVİ BİR VİZYONLA KURULDU. ŞİMDİ BU VİZYONU YENİ ORTAKLARIMIZLA PAYLAŞIYORUZ. ESASEN ELBİRLİĞİYLE ÇATIŞMAYI İŞBİRLİĞİNE VE DÜŞMANLIĞI ORTAKLIĞA DÖNÜŞTÜRMEYİ BAŞARDIK. İŞTE BUNLAR BİZİ PAYLAŞILAN BİR SİYASİ VİZYON EKSENİNDE BİRBİRİMİZE BAĞLAYAN VAZGEÇİLEMEZ DEĞERLERDİR.
BU VİZYON DEMOKRATİK ÜLKELER AİLESİNE YENİ KATILANLARA UMUT VE YENİ FIRSATLAR SUNMAKTADIR. AVRUPA-ATLANTİK ORTAKLIK KONSEYİ, YENİ BAĞIMSIZLIĞINI KAZANMIŞ ÜLKELERDE, SİLAHLI KUVVETLERİN VE SİVİL KURUMLARIN KABİLİYETLERİNİN MODERN DÜNYANIN SORUNLARIYLA BAŞEDEBİLECEK ŞEKİLDE ARTIRILMASINI SAĞLAYAN BİR İŞBİRLİĞİ SAHASI OLUŞTURMAKTADIR. BU İŞBİRLİĞİ, BU ÜLKELERE BİR BATI VOKASYONU DA SAĞLAMAKTADIR.
TÜRKİYE, NATO'NUN BU YÖNDEKİ ÇABALARINA, ANKARA'DA KURULAN BARIŞ İÇİN ORTAKLIK EĞİTİM MERKEZİ'NDE EĞİTİM VE ÖĞRETİM HİZMETİ SUNMAK SURETİYLE KATKIDA BULUNMAKTADIR.
BİR BAŞKA OLUMLU GELİŞME, NATO'NUN İTTİFAK'IN YENİ STRATEJİK KONSEPTİNDE DE İFADESİNİ BULAN BUHRAN YÖNETİMİ VE ÇATIŞMANIN ÖNLENMESİ GÖREVLERİNİ ÜSTLENME KARARI OLMUŞTUR.
AYRICA, BİRKAÇ YIL ÖNCE AKLA DAHİ GELMEYECEK BİR İŞBİRLİĞİNİN YOLUNU AÇAN TARİHİ NATO-RUSYA KURUCU SENEDİ'NE DE DEĞİNMEK İSTİYORUM. KOSOVA BUHRANI SIRASINDA BİR ANLAMDA GÖLGELENEN NATO-RUSYA İŞBİRLİĞİNİ YENİDEN CANLANDIRMA YÖNÜNDEKİ ÇABALARI TAKDİRLE KARŞILADIĞIMIZI BELİRTMEK İSTERİM. RUSYA KITAMIZIN VE GENİŞ BÖLGEMİZİN GÜVENLİĞİ BAKIMINDAN ÖNEMLİ BİR ÜLKE OLMAYA DEVAM ETMEKTEDİR.
BUNA İLÂVETEN, DOST VE KOMŞU ÜLKE UKRAYNA'YA ATFETTİĞİMİZ ÖZEL ÖNEMİ DE BELİRTMEK İSTERİM. NATO, BU ÜLKEYLE DE KAPSAMLI BİR İŞBİRLİĞİ GELİŞTİRMİŞTİR.
NATO'NUN BOSNA-HERSEK VE KOSOVA'DAKİ BUNALIMLARA MÜDAHALESİ, GEREK NATO GEREK AVRUPA GÜVENLİĞİ İÇİN TARİHİ BİR DÖNÜM NOKTASI OLMUŞTUR. BU İKİ MÜDAHALE AVRUPA'DA BARIŞ VE İSTİKRARIN TESİSİ VE BİR ANLAMDA İNSANLARIN ACISINA SON VERMEK KONUSUNDA NATO İÇİNDEKİ DAYANIŞMANIN ÖNEMİNİ GÖSTERMİŞTİR.
BU MÜDAHALELER AYRICA TRANSATLANTİK İŞBİRLİĞİNİN ÖNEMİNİ DE BİR KEZ DAHA VURGULAMIŞTIR. TÜM MÜTTEFİKLER DAYANIŞMA VE ETKİN İŞBİRLİĞİNİN BAŞARILI SONUÇ ALINMASINDAKİ ÖNEMİNİ ANLAMIŞLARDIR. AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ VE KANADA'NIN, ÖZELLİKLE BAŞARILI BİR HAREKÂT İCRA ETTİĞİMİZ KOSOVA'DAKİ AKTİF KATILIMINI VE KAPSAMLI TAAHHÜDÜNÜ TAKDİRLE KARŞILADIK.
TALİ ZARARLARIN MÜMKÜN OLAN EN AZ DÜZEYDE KALMASINDAN DOLAYI MEMNUNİYET DUYUYORUZ. NATO ASKERİ MAKAMLARINI YÜKSEK NİTELİKLİ LİDERLİKLERİNDEN DOLAYI KUTLUYORUM.
DEĞERLİ MİSAFİRLER,
ŞİMDİ, DAHA HASSAS BİR KONU OLAN AVRUPA GÜVENLİĞİ KONUSUNA DEĞİNMEK İSTİYORUM.
NATO'NUN SON ELLİ YILDAKİ BAŞARISI, BÜYÜK ÖLÇÜDE AVRUPA GÜVENLİĞİNE KATKIDA BULUNAN ATLANTİK'İN İKİ YAKASINDAKİ TÜM MÜTTEFİKLERİN TAM VE EŞİT KATILIMI SONUCU GERÇEKLEŞMİŞTİR. BU SIKI İŞBİRLİĞİ AVRUPA'DA, TARİHTE GÖRÜLMEMİŞ DÜZEYDE BİR GÜVENLİK VE İSTİKRAR TESİS EDİLMESİNİ SAĞLAMIŞTIR.
ŞİMDİ AVRUPA BİRLİĞİ İÇİNDE AVRUPA GÜVENLİĞİNE BİR İLAVE DEĞER EKLEMEYE YÖNELİK YENİ GİRİŞİMLERE TANIKLIK EDİYORUZ.
AVRUPALILARIN AVRUPA GÜVENLİĞİNDE DAHA GENİŞ SORUMLULUK ALMASINI BAŞINDAN BERİ OLUMLU VE ÜMİT VERİCİ BİR GİRİŞİM OLARAK DESTEKLEDİK. ANCAK, GÜVENLİKLE İLGİLİ OLARAK ALINAN BÜTÜN İNİSİYATİFLERDE, TÜM İLGİLİ TARAFLARA, ÖZELLİKLE TÜM MÜTTEFİKLERE EŞİT GÜVENLİK SAĞLANMASI KONUSUNA HERKESİN TİTİZLİKLE EĞİLMESİ GEREKİR.
AVRUPA BİRLİĞİ ÜYESİ ORTAKLARIMIZDAN, BU İNİSİYATİFİN AVRUPA VE TÜM MÜTTEFİKLERİN GÜVENLİĞİNİ PEKİŞTİRECEĞİNİ DUYMAK HER ZAMAN OLUMLU OLACAKTIR. ANCAK, TÜM AVRUPALI MÜTTEFİKLERİN AYNI HİSSİYATA SAHİP OLMASI ÖNEMLİDİR. BU, YALNIZCA, BELİRTİLEN ÜLKELERİN YENİ AVRUPA GÜVENLİK İNİSİYATİFİNE TAM VE EŞİT KATILIMI VASITASIYLA GERÇEKLEŞTİRİLEBİLİR.
GÜVENLİK, ÜLKELERİN YETKİLERİNİ KOLAYLIKLA DEVREDEMEYECEKLERİ BİR ALANDIR. BU İTİBARLA, TÜM İLGİLİ ÜLKELERİN, BU İNİSİYATİFTE EŞİT HAK VE SORUMLULUK SAHİBİ OLMALARI GEREKMEKTEDİR.
HEPİMİZİN GÜVENLİĞİ SÖZKONUSU OLDUĞU CİHETLE, FİKİRLERİMİZİ HERHANGİ BİR ULUSLARARASI KURULUŞUN YAPISAL İHTİYAÇLARINA GÖRE OLUŞTURAMAYIZ. GÜVENLİK HER ZAMAN HUKUKİ YA DA KURUMSAL ÇERÇEVELERDEN DAHA ÖNEMLİ OLMUŞTUR. AB ÖNDERLİĞİNDE YÜRÜTÜLEBİLECEK HERHANGİ BİR ASKERİ HAREKÂTIN BAŞKA ÜLKELERİN GÜVENLİĞİNİ, İSTİKRARINI VE REFAHINI ETKİLEYEBİLECEK OLUŞUMLARA YOLAÇABİLECEĞİ İHTİMALİ AKILDAN ÇIKARTILMAMALIDIR.
BU DURUM KÖRFEZ HAREKÂTINDA TEZAHÜR ETMİŞTİR. ALDIĞIMIZ GÜVENLİK RİSKLERİNİN YANISIRA, BU HAREKÂT DOLAYISIYLA 35 MİLYAR DOLARI AŞKIN BİR MADDİ KAYBA UĞRAMIŞ BULUNMAKTAYIZ.
BURADA AMACIM, HAREKÂTIN HAKLILIĞINA YA DA DAYANDIĞI SAĞLAM İLKELERE KARŞI ÇIKMAK DEĞİL, KOMŞU ÜLKELERE OLAN ETKİLERİNE DİKKAT ÇEKMEKTİR.
DOLAYISIYLA, BU TÜR HAREKÂTLARIN SORUMLULUĞUNU PAYLAŞMAK, KARAR VERME VE UYGULAMASINA TAM OLARAK KATILMAK TÜM MÜTTEFİKLER İÇİN ÖNEM TAŞIMAKTADIR.
AVRUPA BİRLİĞİ'NİN BU GİRİŞİM ÇERÇEVESİNDE BAZI MEKANİZMALAR OLUŞTURMAKTA OLDUĞUNUN BİLİNCİNDEYİZ. BU SÜREÇTE TÜRKİYE VE AVRUPA BİRLİĞİ ÜYESİ OLMAYAN DİĞER NATO ÜLKELERİ TARAFINDAN İFADE EDİLEN GÖRÜŞLERİN DİKKATE ALINACAĞINI UMUYORUM.
ÖTE YANDAN, AVRUPA BİRLİĞİ'NİN, AVRUPA'NIN GÜVENLİĞİ VE SAVUNMASINDA NATO'NUN ÖNCELİKLİ ROLÜNÜ TESLİM ETMESİNDEN MEMNUNİYET DUYUYORUZ. SÜRECİN BU ROLÜ OLUMSUZ BİR BİÇİMDE ETKİLEMEMESİ GEREKMEKTEDİR.
AKSİ TAKDİRDE, SON ELLİ YILDAKİ EN ÖNEMLİ KAZANIMIMIZ OLAN NATO'NUN GÜVENİLİRLİĞİ VE CAYDIRICILIĞI OLUMSUZ OLARAK ETKİLENECEK VE DIŞ DÜNYAYA YANLIŞ SİNYALLER VERİLECEKTİR. TOPYEKÛN SAVAŞ TEHDİDİNİN BÜYÜK ÖLÇÜDE ORTADAN KALKMIŞ BULUNDUĞUNU MEMNUNİYETLE GÖRÜYORUM. ANCAK, KONUŞMAMIN BAŞINDA DA İFADE ETTİĞİM GİBİ, ETNİK VE ULUSAL İHTİLÂFLARIN YANISIRA, KİTLE İMHA SİLAHLARININ VE BUNLARIN FIRLATMA SİSTEMLERİNİN YAYILMASI GİBİ YENİ TEHDİT TÜRLERİ BELİRMİŞTİR. BUNA EK OLARAK, TERÖRİZM, ORGANİZE SUÇ VE BİLGİSAYAR SİSTEMLERİNE YÖNELİK TEHDİTLER NATO VE ORTAKLARIMIZIN GÜVENLİĞİNİ TEHLİKEYE SOKABİLİR.
BU TÜR TEHDİTLERİN YAYGIN OLARAK RASTLANDIĞI BİR COĞRAFİ BÖLGEDE BULUNAN TÜRKİYE'NİN, MÜTTEFİKLERİNİ BU ALANDA DAHA FAZLA İŞBİRLİĞİ YAPMAYA YÖNELTMEK İÇİN GEÇERLİ NEDENLERİ BULUNMAKTADIR.
DOLAYISIYLA, MÜTTEFİKLERİN YENİ TEHDİTLERE KARŞI KORUNMALARI ÖNEMLİDİR. ANCAK BUNDAN DA ÖNEMLİSİ, SİYASİ AMAÇLARINA ULAŞMAK İÇİN ELLERİNDEKİ KİTLE İMHA SİLAHLARINI KULLANMAYI YA DA TERÖRİZME BAŞVURMAYI PLANLAYABİLECEK ÜLKELERE KARŞI ETKİN BİR CAYDIRICILIK TESİS ETMEKTİR.
BATI AVRUPALI MÜTTEFİKLERİMİZ GÜNÜMÜZDE NÜKLEER TEHDİDİN BÜYÜK ÖLÇÜDE ORTADAN KALKMIŞ OLMASININ YANISIRA, ESKİDEN NATO KARŞITI BİR KONUMDA BULUNAN KOMŞULARININ DEMOKRATİK ULUSLAR TOPLULUĞUNA KATILMASINDAN DOLAYI RAHATLAMIŞ BULUNMAKTADIRLAR. BUNLARDAN BAZILARI NATO'YA ÜYE OLMUŞLAR, BAZILARININ DA YAKIN BİR GELECEKTE ARAMIZA KATILMASI BEKLENMEKTEDİR.
MAALESEF, YAKIN BİR GELECEKTE DEMOKRATİK İLKELERİN BAŞAT BİR KONUMA GELMESİNİN BEKLENMEDİĞİ BÖLGEMİZDE AYNI HUZURA SAHİP DEĞİLİZ.
BU ORTAM, DİĞER MÜTTEFİKLERE GÖRE TÜRKİYE'NİN GAYRİ SAFİ MİLLİ HASILASINDAN DAHA BÜYÜK BİR PAYI SAVUNMA HARCAMALARINA AYIRMASINA YOL AÇMIŞTIR. AVRUPA GÜVENLİĞİNİN BİR DİĞER BOYUTUNU DA NATO'NUN GENİŞLEMESİ OLUŞTURMAKTADIR. ÜÇ ORTA AVRUPA ÜLKESİNİN, İTTİFAKA KATILIMI, GÜVENLİĞİMİZE KATKIDA BULUNMUŞTUR. NATO'NUN GENİŞLEME SÜRECİNİN DEVAM ETMESİ GEREKTİĞİNE İNANIYORUZ.
HER ADAY ÜLKENİN İTTİFAKA DAHİL OLMASININ AYRI AYRI NEDENLERİ VE GETİRİLERİ BULUNMASINA KARŞILIK, BULGARİSTAN VE ROMANYA'NIN BUNDAN SONRAKİ İLK SAFHADA İTTİFAKA KATILACAK ÜLKELER ARASINDA YER ALMASI GEREKTİĞİNİ DÜŞÜNÜYORUZ. BU ÜLKELERİN ÜYE OLMASIYLA BİRLİKTE, DİĞER HUSUSLARIN YANISIRA, İTTİFAKIMIZIN ORTA VE GÜNEY DOĞU ÜLKELERİ ARASINDA COĞRAFİ DEVAMLILIK SAĞLANMIŞ OLACAKTIR.
SON OLARAK, ÖZELLİKLE "BARIŞ İÇİN ORTAKLIK" PROGRAMINA YETERLİ BİÇİMDE İŞTİRAK EDEMEYEN KAFKASYA VE ORTA ASYA ORTAKLARI İLE YÜRÜTÜLEN İŞBİRLİĞİNE DAHA FAZLA ÖNEM ATFETMEMİZ GEREKTİĞİNİ VURGULAMAK İSTİYORUM.
ADAY ÜLKELERLE YOĞUN BİR İŞBİRLİĞİ SÜRECİNE GİRERKEN ORTAKLARIMIZ ARASINDA DAHA BÜYÜK BİR UÇURUM YARATMAMAYA DİKKAT ETMELİYİZ. İTTİFAKIMIZ, BU ÜLKELERİN NATO'NUN TECRÜBE VE UZMANLIĞINDAN DAHA FAZLA YARARLANMASI İÇİN GEREKLİ OLANAKLARI VE DESTEĞİ SAĞLAMAK İÇİN HER TÜRLÜ ÇABAYI SARFETMELİDİR.
DEĞERLİ MİSAFİRLER,
BUGÜN, YENİ BİR BİNYILIN BAŞLANGICINDA İLERİYE GİTME VE BİR TAKIM KAYGILARI BERTARAF ETME YÖNÜNDE NADİR BİR FIRSATI YAKALAMIŞ BULUNUYORUZ. BELİRLİ BİR BÖLGENİN BARIŞ VE REFAHI HEPİMİZİN BARIŞ VE REFAHI OLARAK ALGILANMALIDIR. DÜNYAMIZIN İSTİKRARI DEMOKRASİLERİN DAYANIŞMASINA BAĞLIDIR. ŞAYET UMUT GALİP GELECEK SE, DEMOKRASİLER TOPLULUĞUNUN ÜYELERİNİN BÜTÜN GÜÇLERİNİ BARIŞ, DEMOKRASİ, EKONOMİK ÖZGÜRLÜKLER VE SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA İÇİN BİRLEŞTİRMELERİ GEREKTİĞİNE İNANIYORUM. BU ÇERÇEVEDE, TÜM ZAMANLARIN EN ETKİN VE BAŞARILI SAVUNMA ÖRGÜTÜ OLAN İTTİFAKIMIZ ÖNÜMÜZDEKİ YILLARDA DA ÖNCÜ BİR ROL OYNAMALIDIR.
ÇOCUKLARIMIZ, TEHDİT VE KUŞKULARIN YERİNİ GÜVEN VE İŞBİRLİĞİ ORTAMINA BIRAKACAĞI, BARIŞ VE İSTİKRARIN HÜKÜM SÜRECEĞİ BİR DÜNYADA BÜYÜMELİDİRLER.
HEPİNİZE TARİHİ GÖREVİNİZDE BAŞARILAR DİLİYORUM.
TEŞEKKÜR EDERİM."
