Cumhurbaşkanı Sayın Süleyman Demirel'in Türkçe Konuşan Ülkeler Devlet Başkanları VI. Zirve Toplantısı'nda Yaptıkları Konuşma
08.04.2000
"AZERBAYCAN CUMHURBAŞKANI AZİZ KARDEŞİM SAYIN HAYDAR ALİYEV,
KAZAKİSTAN CUMHURBAŞKANI AZİZ KARDEŞİMSAYIN NURSULTAN NAZARBAYEV,
KIRGIZİSTAN CUMHURBAŞKANI AZİZ KARDEŞİM SAYIN ASKAR AKAYEV,
ÖZBEKİSTAN YÜKSEK MECLİSİ BAŞKANI AZİZ KARDEŞİM SAYIN ERKİN HALİLOV,
TÜRKMENİSTAN MECLİSİ BAŞKANI AZİZ KARDEŞİM SAYIN SAHAT MURADOV,
AZİZ KARDEŞLERİM,
TÜRKÇE KONUŞAN ÜLKELER DEVLET BAŞKANLARININ VI. ZİRVESİ MÜNASEBETİYLE MÜŞTEREK MEDENİYETİMİZİN EN ÖNEMLİ KÜLTÜR, SİYASET VE TİCARET MERKEZLERİNDEN BİRİ OLAN, HAZAR'IN YILDIZI EŞSİZ BAKÜ ŞEHRİNDE BİR KERE DAHA SİZLERLE BİRLİKTE OLMAKTAN BÜYÜK MUTLULUK DUYUYORUM.
ÖNCELİKLE ŞAHSIM VE TÜRK HEYETİ ADINA, ZİRVEYE EVSAHİPLİĞİ YAPAN AZİZ KARDEŞİM CUMHURBAŞKANI SAYIN HAYDAR ALİYEV'E VE KARDEŞ AZERBAYCAN HALKINA KALBİ MUHABBET VE TEŞEKKÜRLERİMİ SUNMAK İSTİYORUM.
BU YILKİ TOPLANTI BİRÇOK BAKIMDAN DAHA DA ANLAMLIDIR. ÖNCELİKLE, BU TOPLANTI YENİ BİR YÜZYILIN VE BİNYILIN İLK TÜRKÇE KONUŞAN ÜLKELER ZİRVE TOPLANTISI OLMA VASFINA SAHİPTİR. BU ZİRVEYİ MANALI KILAN BİR DİĞER VESİLE DE MÜŞTEREK ATAMIZ, MEDENİYETİMİZİN ULU MİMARLARINDAN DEDE KORKUT'UN BÜYÜK DESTANI'NIN 1300. YILDÖNÜMÜNÜ YARIN HEP BİRLİKTE COŞKU İÇİNDE İDRAK EDECEK OLMAMIZDIR.
AZİZ KARDEŞLERİM,
BUGÜN BURADA ALTINCISI DÜZENLENEN TÜRKÇE KONUŞAN ÜLKELER ZİRVESİ AYNI TARİHİ VE KÜLTÜRÜ PAYLAŞAN, FARKLI LEHÇELERLE DE OLSA AYNI DİLİ KONUŞAN KARDEŞ ÜLKELERİN 21. YÜZYILA YÖNELİK KADER BİRLİĞİNİ VE DAYANIŞMASINI GÜÇLENDİRMELERİNE KATKIDA BULUNMAKTA, BÖLGELERİNİ VE DÜNYAYI İLGİLENDİREN GELİŞMELER HAKKINDA GÖRÜŞ ALIŞVERİŞİNDE BULUNMALARINA İMKAN SAĞLAMAKTADIR.
İLKİNİ 1992 YILINDA ANKARA'DA GERÇEKLEŞTİRDİĞİMİZ TÜRKÇE KONUŞAN ÜLKELER ZİRVELERİ O GÜNDEN BUGÜNE KADAR ARAMIZDAKİ ANLAYIŞ BİRLİĞİNİN, DAYANIŞMANIN VE ORTAK BİLİNCİMİZİN GÜÇLENMESİNE YARDIMCI OLMUŞ; 21. YÜZYILDA BİR TÜRK DÜNYASI KİMLİĞİNİN VE BİRLİKTELİĞİNİN YENİDEN DOĞMASINDA ÖNEMLİ BİR ROL OYNAMIŞTIR. BAKÜ ZİRVESİ'NİN DAYANIŞMAMIZIN SAĞLAM TEMELLERİNİ DAHA DA GÜÇLENDİRECEĞİNE İNANIYORUM. TÜRKİYE OLARAK AVRASYA POLİTİKAMIZIN TEMEL EKSENİNDE KARDEŞ CUMHURİYETLERLE EŞİT EGEMEN DEVLETLER OLARAK KURDUĞUMUZ GÜÇLÜ DAYANIŞMA AĞI YER ALMAKTADIR. TÜRKÇE KONUŞAN ÜLKELER ZİRVELERİ TÜRK DÜNYASININ BAĞIMSIZ ÜLKELERİ ARASINDA SEKİZ YIL GİBİ KISA BİR SÜREDE KURDUĞUMUZ DAYANIŞMA VE KARDEŞLİK BAĞLARININ DAHA DA GÜÇLENDİRİLMESİNE KATKIDA BULUNAN BİR İŞBİRLİĞİ MEKANİZMASIDIR.
ESASEN, ADRİYATİK'TEN ÇİN SEDDİNE VE HATTA ATLANTİK'TEN PASİFİK'E KADAR UZANAN VE TÜRK DÜNYASININ DA İÇİNDE YERALDIĞI BÜYÜK COĞRAFYADA BULUNAN BAĞIMSIZ VE EGEMEN ÜLKELERİN TEMSİLCİLERİ OLARAK BİZLERİ BU ZİRVELER VESİLESİYLE BİRARAYA GETİREN FİKİR, DOSTLUĞUMUZUN, KARDEŞLİĞİMİZİN, MANEVİ ORTAKLIĞIMIZIN VE İŞBİRLİĞİMİZİN DAHA DA GÜÇLENDİRİLMESİ, YENİ BİR BİNYILA YEPYENİ BİR HEYECANLA TAŞINABİLMESİ ORTAK HEDEFİDİR. BİZİM DAYANIŞMAMIZIN ALTINDA TÜRKLERİ NEREDE YAŞADIKLARINA, DİNLERİNE, BAYRAKLARINA BAKMAKSIZIN KARDEŞ SAYMAKLA VE TÜRK DÜNYASININ BÜYÜK FİKİR ADAMLARINDAN İSMAİL GASPIRALI (İSMAİL GASPIRİNSKİ)NİN DEYİŞİYLE, "DİLDE, FİKİRDE VE İŞTE BİRLİĞİ KURMAK " ANLAYIŞI YATMAKTADIR. İNSANLIĞIN YÜKSEK İDEALLERİNE BAĞLILIĞINI HERZAMAN İSPAT ETMİŞ OLAN TÜRK DÜNYASININ TEMSİLCİLERİNİN HER YIL DEĞİŞİK VESİLELERLE, DEĞİŞİK SEVİYELERDE BİRARAYA GELMESİNDEN HİÇKİMSENİN BİR RAHATSIZLIK DUYMASINA HACET YOKTUR. ZİRA, BİZİM DAYANIŞMAMIZ DOSTLUK İÇİNDİR, KARDEŞLİK İÇİNDİR, İŞBİRLİĞİ İÇİNDİR.
BUGÜN BU BÜYÜK TOPLULUK 7 BAĞIMSIZ TÜRK DEVLETİ OLARAK BAYRAKLARINI ULUSLARARASI PLATFORMLARDA YANYANA DALGALANDIRMAKTADIR. KENDİ BAYRAĞINI UZUN YILLAR BOYUNCA KARDEŞLERİ İÇİN DE DALGALANDIRAN TÜRKİYE, BU GELİŞMEDEN EN FAZLA MUTLULUK DUYAN ÜLKEDİR. ZİRA, TÜRKİYE TARİHİN ÖNÜNE ÇIKARDIĞI BÜYÜK SORUMLULUKLARIN İDRAKİNDE OLARAK ORTAK COĞRAFYAMIZDA YENİ BİR DAYANIŞMA RUHUNUN ORTAYA ÇIKMASINA KATKIDA BULUNMAKTADIR. TÜRKİYE KARDEŞLERİNİN SEVİNCİNDEN SEVİNÇ DUYAR, ONLARIN KEDERİNE ORTAK OLUR. TÜRKİYE'NİN KARDEŞLERİNİN HUZUR VE REFAHINDAN BAŞKA HİÇBİR NİYETİ, ARZUSU YOKTUR VE OLAMAZ DA... BİR EKMEĞİMİZ VARSA BÖLERİZ, SİZLERLE PAYLAŞIRIZ.
SAYIN CUMHURBAŞKANLARI,
21. YÜZYIL BAŞLARKEN İNSANLIĞIN ÖNÜNDE DURAN EN ÖNEMLİ FIRSATLARDAN BİRİ DE AVRASYA'NIN YENİDEN TARİH SAHNESİNE ÇIKMASIDIR. TARİH BU SAYEDE KARDEŞ ÜLKELERİN ÖNÜNE DE ALTIN BİR FIRSAT ÇIKARMIŞTIR. AVRUPA YÜZYILDIR İLK DEFA İDEOLOJİK ÇATIŞMADAN ARINMIŞTIR. GÜNÜMÜZDE DEMOKRASİ, İNSAN HAKLARINA SAYGI, HUKUKUN ÜSTÜNLÜĞÜ VE SERBEST PİYASA EKONOMİSİ VAZGEÇİLMEZ PAYLAŞILAN DEĞERLER HALİNE GELMİŞTİR. BÖLÜNMEMİŞ, DEMOKRAT, MÜREFFEH VE BARIŞ İÇİNDE BİR AVRUPA OLARAK TANIMLANAN AVRUPA PROJESİ BUGÜN TÜRK DÜNYASININ DA İÇİNDE YERALDIĞI AVRASYA'DAKİ HALKLARIN DA ORTAK ÖZLEMİ HALİNE GELEN BİR İDEAL OLARAK KARŞIMIZDA DURMAKTADIR. ZİRA, AVRUPA'NIN SINIRLARI ARTIK TÜRKİYE'NİN DOĞU SINIRLARINDA BİTMEMEKTE, HAZAR'IN KIYILARINA VE ALTAY DAĞLARININ ETEKLERİNE KADAR UZANMAKTADIR. TÜRKİYE'NİN AVRUPA BİRLİĞİ'NE TAM ÜYELİK YOLUNDA HELSİNKİ ZİRVESİ'NDE ADAY ÜYELİĞİNİN KABUL EDİLMİŞ OLMASI, BALKANLARDAN KAFKASYA'YA, ORTA AVRUPA'DAN ORTA ASYA'YA KADAR UZANAN COĞRAFYANIN BARIŞ, İSTİKRAR VE REFAHI BAKIMINDAN DA SON DERECE ÖNEMLİ BİR GELİŞMEDİR. BÖYLELİKLE, YİRMİNCİ YÜZYILIN BAŞINDA AVRUPA'NIN HASTA ADAMI OLARAK NİTELENEN BİR TÜRKİYE'DEN YİRMİBİRİNCİ YÜZYILIN BAŞINDA AVRUPA BİRLİĞİ'NE TAM ÜYE OLMAYA ADAY, DÜNYA'NIN 16.BÜYÜK EKONOMİSİ OLARAK G-20 GRUBUNA ÜYE OLMUŞ, 80 MİLYAR DOLAR TİCARET HACMİNE, 134 ÜLKEYE SANAYİ MAMÜLÜ SATAN BİR SANAYİYE SAHİP, YENİ ENERJİ, ULAŞIM VE TELEKOMÜNİKASYON BAĞLARIYLA AVRUPA İLE ASYA'YI BÜTÜNLEŞTİREN, AVRASYA'NIN MERKEZİNDE, BALKANLARDAN KAFKASYA'YA, ORTA DOĞU'DAN ORTA ASYA'YA, KARADENİZ'DEN DOĞU AKDENİZ'E KADAR UZANAN GENİŞ COĞRAFYANIN BARIŞ, İSTİKRAR VE REFAHINDA NAZIM ROL ÜSTLENEN BİR DÜNYA DEVLETİ OLAN TÜRKİYE'YE GELDİK. YENİ BİNYIL BAŞLARKEN, YENİ AVRUPA PROJESİ, BÜYÜK TÜRK DÜNYASININ DA YAŞADIĞI BU KADİM COĞRAFYAYA TÜRKİYE VASITASIYLA UZANMAKTADIR. TÜRKİYE, BU VASIFLARIYLA BÜTÜN DÜNYADAKİ KARDEŞLERİNİN, SOYDAŞLARININ, DOSTLARININ DA HACET KAPISI, İSTİNATGÂHIDIR; ÖYLE OLMAYA DA DEVAM EDECEKTİR.
BU NOKTADA, GURURLA BELİRTMELİYİM Kİ, GEÇTİĞİMİZ 8 SENE İÇİNDE TÜRK DÜNYASININ MENSUPLARI OLAN BAĞIMSIZ DEVLETLER OLARAK BÜYÜK İŞLER BAŞARDIK. KARDEŞ ÜLKELER BİRLEŞMİŞ MİLLETLER'E, AVRUPA GÜVENLİK VE İŞBİRLİĞİ TEŞKİLATI AGİT'E, NATO'NUN AVRUPA ATLANTİK ORTAKLIK KONSEYİ'NE DAHİLDİR. BU ÜLKELER KARADENİZ EKONOMİK İŞBİRLİĞİ, EKONOMİK İŞBİRLİĞİ ÖRGÜTÜ VE ORTA ASYA EKONOMİK TOPLULUĞU GİBİ BÖLGESEL İŞBİRLİĞİ HAREKETLERİNDE YERALMAKTADIR. BUNLAR BUNDAN ON YIL ÖNCE HAYAL EDİLMESİ DAHİ MÜMKÜN OLMAYAN GELİŞMELERDİR. OYSA BUGÜN ON YIL DEĞİL, YİRMİ, OTUZ YIL SONRA NELER OLABİLECEĞİNİ BİRLİKTE GÖZÜMÜZÜN ÖNÜNDE CANLANDIRABİLİYORUZ.
ARTIK, TÜRKİYE'DEN HAREKETLE KARDEŞ ÜLKELERDE ULAŞILAMAYAN KÖŞE KALMAMIŞ, HAVAYOLU BAĞLANTILARI TAMAMLANMIŞ, BU ÜLKELERİN DÜNYA İLE İLETİŞİMİNDE TÜRKİYE ÖNEMLİ BİR ARACI ROL OYNAMAYA BAŞLAMIŞTIR. BUGÜN UZAYDA YÖRÜNGEDE OLAN TÜRK HABERLEŞME UYDULARI, BÜTÜN TÜRK DÜNYASININ ORTAK MALI OLARAK BİLGİ ÇAĞINDA KARDEŞ HALKLARIMIZIN HİZMETİNDE OLACAKTIR.
TÜRKİYE KARDEŞ ÜLKELERİN EKONOMİLERİNİN DÜNYAYA AÇILMALARINA VE KALKINMA HAMLELERİNE DESTEK VERMEKTEDİR. ARAMIZDA KARŞILIKLI EKONOMİK VE TİCARİ İLİŞKİLER SÜRATLE GELİŞMEKTE, TÜRK GİRİŞİMCİLERİ BU ÜLKELERİN GELECEĞİNE YATIRIM YAPMAKTADIR. AVRASYA'NIN FİNANS, TİCARET VE KÜLTÜR MERKEZİ HALİNE GELEN İSTANBUL BÜTÜN ZENGİNLİKLERİ VE İMKANLARIYLA TÜRK DÜNYASININ DA HİZMETİNDEDİR.
HAZAR HAVZASINDA BULUNAN ZENGİN PETROL VE DOĞAL GAZ KAYNAKLARININ TÜRKİYE ÜZERİNDEN DÜNYA PAZARLARINA TAŞINMASI, ARTIK HAYAL OLMAKTAN ÇIKMIŞ SON İKİ YILDA YAŞANAN GELİŞMELERLE GERÇEĞE DÖNÜŞMÜŞTÜR. AVRASYA'DA ENERJİ GÜVENLİĞİNİ SAĞLAYACAK, EKONOMİK KALKINMAYA GÜÇ VERECEK VE UZUN VADELİ EKONOMİK İSTİKRARI MÜMKÜN KILACAK EN ÖNEMLİ BARIŞ PROJELERİ OLARAK GÖRDÜĞÜM BAKÜ-TİFLİS-CEYHAN PETROL BORU HATTI 2004 YILINDA, HAZAR GEÇİŞLİ DOĞAL GAZ BORU HATTI DA 2002 YILINDA TAMAMLANDIĞINDA ORTA ASYA'NIN BİNLERCE YILDIR DEVAM EDEN DENİZLERE AÇILMA SÜRECİ YEPYENİ BİR BOYUT KAZANACAK, HAZAR, AKDENİZ VE KARADENİZ BİRBİRLERİYLE KUCAKLAŞACAKTIR. BU PROJELER BU DENİZLERİN ÇEVRELEDİĞİ COĞRAFYALARDA YAŞAYAN HALKLARIN KADERLERİNİ DE BİRLEŞTİRMİŞTİR. KADİM İPEK YOLU'NUN ORTAK ÇABALARIMIZLA YENİDEN TARİH SAHNESİNE ÇIKMASINI MÜMKÜN KILAN ULAŞIM VE İLETİŞİM PROJELERİNİN DE GERÇEKLEŞMESİYLE BU DENİZLER ARTIK İNSANLARI AYIRAN DEĞİL BİRLEŞTİREN DENİZLER HALİNE GELMEKTEDİR. TÜRK DÜNYASI BU DENİZLERİN KIYILARINDA MAMUR VE MÜREFFEH BİR ŞEKİLDE EBEDİYETE KADAR PAYİDAR OLACAKTIR.
AZİZ KARDEŞLERİM,
BU VESİLEYLE KARDEŞ ÜLKELERİMİZİ VE BÖLGEMİZİ İLGİLENDİREN BAZI KONULARA İLİŞKİN GÖRÜŞLERİMİ SİZLERLE PAYLAŞMAK İSTİYORUM.
TARİH BOYUNCA BİR KAVİMLER KAPISI OLAN KAFKASYA YENİDEN TARİH SAHNESİNE ÇIKAN İPEK YOLU ÜZERİNDE BİR BARIŞ VE REFAH HAVZASI OLMA ŞANSINI YAKALAMIŞTIR. KAFKASYA AYNI ZAMANDA AVRUPA'NIN ASYA'YLA BULUŞTUĞU EŞİKTİR. KAFKASYA TÜRKİYE'NİN AVRASYA VİZYONUNDA STRATEJİK ÖNEME SAHİPTİR. BİR KAFKASYA ÜLKESİ OLARAK, BU BÖLGEDE KALICI BARIŞ VE İSTİKRARIN SAĞLANMASI TÜRKİYE'NİN TEMEL ÖNCELİĞİDİR. ANCAK, AZERBAYCAN TOPRAKLARININ YÜZDE 20'Sİ İŞGAL ALTINDA KALMAYA DEVAM ETTİĞİ VE MİLYONLARCA AZERÎ KARDEŞİMİZ KAÇKIN DURUMUNDA YAŞAMAYA MECBUR KALDIĞI MÜDDETÇE BU COĞRAFYADA KALICI VE ADİL BARIŞTAN SÖZ EDİLEMEYECEKTİR. AZERBAYCAN İLE ERMENİSTAN ARASINDAKİ İHTİLÂFIN ULUSLARARASI MEŞRUİYET ZEMİNİNDE ADİL VE KALICI BİR ÇÖZÜME KAVUŞTURULMASI ARTAN REFAH VE İŞBİRLİĞİ İMKÂNLARINDAN BÖLGEDE YAŞAYAN BÜTÜN HALKLARIN PAY SAHİBİ OLMASININ YOLUNU AÇACAKTIR. BU DA ANCAK TARİHTEN HUSUMET YERİNE İŞBİRLİĞİ ÇIKARMAYI BAŞARMAKLA MÜMKÜN OLABİLİR. DAHA ÖNCE DE TEKRARLADIĞIM GİBİ, TARİH BU BİLGELİĞİ GÖSTEREBİLEN VE CESUR ADIMLAR ATABİLEN LİDERLERİ ALTIN SAYFALARINDA KAYDEDECEKTİR. BU BAĞLAMDA, AZERBAYCAN VE ERMENİSTAN CUMHURBAŞKANLARININ DOĞRUDAN YÜRÜTTÜKLERİ GÖRÜŞMELERİN DOĞRU YÖNDE ATILMIŞ BİR ADIM OLDUĞUNU VURGULAMAKTA YARAR GÖRÜYORUM.
AZERBAYCAN TÜRKİYE İÇİN ÖZEL BİR ÖNEME SAHİPTİR. TÜRK HALKI 1.5 MİLYON AZERÎ KAÇKININ ACISINI YÜREĞİNDE HİSSETMEKTEDİR. BURADAN BİR KERE DAHA, ULUSLARARASI KAMUOYUNU BU İNSANLARA YARDIM ETMEYE VE ACILARINI DİNDİRMEYE DAVET EDİYORUM.
ÖZELLİKLE VURGULAMAK İSTEDİĞİM BİR HUSUS DA, AFGANİSTAN, TACİKİSTAN VE MOĞOLİSTAN İLE İLİŞKİLERİMİZİN ORTA ASYA POLİTİKAMIZ İLE BİR BÜTÜN OLDUĞU GERÇEĞİDİR. BÖLGENİN JEOPOLİTİK DENKLEMLERİ, BU ÜLKELERİ DİĞER KARDEŞ CUMHURİYETLERDEN HİÇBİR ŞEKİLDE AYRI TUTMAMAMIZI GEREKTİRMEKTEDİR.
TACİKİSTAN'DA BARIŞ SÜRECİNİN İŞLETİLMESİ VE BARIŞÇI BİR ORTAMIN SÜREKLİ OLARAK TESİS EDİLMESİ, BÖLGENİN İSTİKRARI İÇİN BÜYÜK EHEMMİYET ARZETMEKTEDİR. TACİKİSTAN'DA YAPILAN CUMHURBAŞKANLIĞI SEÇİMLERİNİN VE PARLAMENTER SEÇİMLERİN ÜLKEDE DAİMİ BİR İSTİKRARIN TEMELİNİ TEŞKİL ETMESİ EN SAMİMİ TEMENNİMİZDİR. TACİKİSTAN'IN EN KISA SÜREDE KALICI BARIŞ, İSTİKRAR VE HUZURA KAVUŞMASI EN SAMİMİ DİLEĞİMİZDİR.
AFGANİSTAN, TARİHİ, SİYASİ, COĞRAFİ VE KÜLTÜREL NEDENLERLE ORTA ASYA ÜLKELERİYLE YAKIN ETKİLEŞİM İÇİNDE BULUNMAKTADIR. BU NEDENLE, AFGANİSTAN'DAKİ İSTİKRARSIZLIK ORTA ASYA'DA BARIŞ, İSTİKRAR VE REFAHIN TESİS EDİLMESİ YÖNÜNDEKİ ÇABALARI OLUMSUZ YÖNDE ETKİLEMEKTEDİR. AFGANİSTAN SORUNUNA ASKERİ YOLLARDAN ÇÖZÜM BULUNMASINI MÜMKÜN GÖRMÜYORUZ. AFGANİSTAN'DA ADİL VE KALICI BİR BARIŞIN KURULMASININ, TÜM AFGAN GRUPLARININ UZLAŞISI TEMELİNDE GENİŞ TABANLI BİR HÜKÜMETİN TESİS EDİLMESİ SURETİYLE MÜMKÜN OLABİLECEĞİNİ DÜŞÜNÜYORUZ.
TÜRKİYE, TARİHİ, SİYASİ VE KÜLTÜREL NEDENLERLE AFGANİSTAN'DAKİ GELİŞMELERİ YAKINDAN TAKİP ETMEKTEDİR. AFGAN HALKININ YAŞADIĞI SIKINTILARIN BİR NEBZE OLSUN HAFİFLETİLMESİ İÇİN AFGANİSTAN'A YÖNELİK İNSANİ YARDIMLARIMIZA DEVAM EDİYORUZ.
ORTA ASYA'DAKİ KARDEŞ ÜLKELERİN SOSYAL VE EKONOMİK GELİŞİMLERİNİ SÜRATLE EN ÜST MERTEBELERE ÇIKARTABİLMELERİNİ TEMİNEN BARIŞ VE İSTİKRARA EN ZİYADE İHTİYAÇ DUYDUKLARI BİR DÖNEMDE BÖLGEDE TERÖRİST AKIMLARIN ORTAYA ÇIKMASI HEPİMİZ İÇİN BİR ENDİŞE KAYNAĞI OLMUŞTUR. BU SALDIRILARI YAPANLARI VE BUNLARI DESTEKLEYENLERİ EN ŞİDDETLİ ŞEKİLDE TAKBİH EDİYORUZ.
UZUN YILLAR TERÖRE MARUZ KALAN TÜRKİYE, TOPLUMLARIN GELİŞMESİNİ VE REFAHINI, BARIŞ VE İSTİKRARIN PEKİŞTİRİLMESİNİ ENGELLEMEYİ HEDEF ALAN BU OLGUYLA EN KARARLI ŞEKİLDE MÜCADELE EDİLMESİ GEREKTİĞİNİ VE BU MAKSATLA İKİLİ, BÖLGESEL VE ÇOK TARAFLI İŞBİRLİĞİNE GİDİLMESİNİN ZARURETİNİ YILLARDAN BERİ HER VESİLEYLE DİLE GETİRMİŞTİR, GETİRMEYE DE DEVAM EDECEKTİR.
TÜRKİYE'NİN OLDUĞU KADAR, BU ZİRVEYE KATILAN TÜM TARAFLARIN, ULUSLARARASI TERÖRİZM, ŞİDDETE DAYANAN AŞIRILIK, ORGANİZE SUÇLAR, UYUŞTURUCU VE SİLAH KAÇAKÇILIĞI GİBİ SINIRAŞAN TEHDİT VE TEHLİKELERE KARŞI ORTAK MÜCADELE VERİLMESİ GEREKTİĞİ KONUSUNDA HEMFİKİR OLDUĞUNU GÖRMEKTEN BÜYÜK MEMNUNİYET DUYUYORUM. BU ORTAK İRADEMİZİN İSTANBUL'DA DÜZENLENEN AGİT ZİRVESİ'NİN BİLDİRİSİNE DE YANSITILMIŞ OLMASINDAN DUYDUĞUM MEMNUNİYETİ BURADA DİLE GETİRMEK İSTERİM.
TÜM BÖLGENİN BARIŞ VE İSTİKRARINI TEHDİT EDEN BU YIKICI UNSURLARA KARŞI ETKİN BİR MÜCADELENİN YAPILABİLMESİNİ TEMİNEN, GEREK İKİLİ GEREK ÇOK TARAFLI İŞBİRLİĞİNE GİDİLMESİ BİR ZARURET TEŞKİL ETMEKTEDİR. DOLAYISIYLA, LAİK VE ANAYASAL VATANDAŞLIĞA DAYALI SİYASAL REJİMLERİMİZİ, ÜLKELERİMİZİN VE TÜM BÖLGENİN BARIŞ, REFAH VE İSTİKRARINI TEHDİT EDEN, DİNSEL VE ETNİK KÖKENLİ TERÖRİZM DE DAHİL OLMAK ÜZERE, ULUSLARARASI TERÖRİZM, IRKÇILIK, YABANCI DÜŞMANLIĞI, ORGANİZE SUÇLAR, UYUŞTURUCU VE SİLAH KAÇAKÇILIĞINA KARŞI MÜŞTEREKEN MÜCADELE EDİLMESİ İÇİN BU ZİRVEDE ORTAK BİR İRADENİN SERGİLENECEĞİNE İNANIYORUM.
AZİZ KARDEŞLERİM,
BİNYILLAR BOYUNCA FARKLI KÜLTÜR VE MEDENİYETLERİN ÇEVRELEDİĞİ GÜÇ BİR COĞRAFYADA HARSINI, KİMLİĞİNİ VE KÜLTÜRÜNÜ KORUYABİLMİŞ OLAN BÜYÜK TÜRK DÜNYASININ KENDİ ARASINDAKİ DAYANIŞMASININ, MANEVİ BİRLİĞİNİN VE VARLIK MÜCADELESİNİN EN ÖNEMLİ ARACI MÜŞTEREK DİLİMİZDİR. DİLİMİZ, HİÇ ŞÜPHESİZ, HİS, MANA VE FİKİR DÜNYAMIZIN TEMEL TAŞIYICISIDIR. BU GENİŞ COĞRAFYADA ASIRLAR BOYU BİZLERİ BİRBİRİMİZE BAĞLAYAN, HALKLARIMIZIN ORTAK HİS VE FİKİRLERİNİ NİNNİLERLE, MASALLARLA, DESTANLARLA VE TÜRKÜLERLE NESİLDEN NESİLE FARKLI LEHÇELERİYLE BİZLERE AKTARAN ARAÇ EŞSİZ GÜZELLİKTEKİ DİLİMİZDİR. KÖKLÜ TARİHİMİZİN VE MÜŞTEREK DİLİMİZİN ESERİ OLAN TÜRK KÜLTÜRÜ DE GEÇMİŞTEN GELECEĞE KÖPRÜ KURAN BİR ORTAK DEĞERLER MANZUMESİDİR. BİNLERCE YILLIK MACERAMIZ SONUNDA AKDENİZ VE AVRUPA'NIN ORTALARINA KADAR ULAŞMIŞ OLAN KÜLTÜRÜMÜZ BİZLERİ BİRBİRİMİZE BAĞLAYAN EN ÖNEMLİ BAĞDIR. HER ZAMAN SÖYLEDİĞİM GİBİ, BÜYÜK TÜRK DÜNYASININ GERÇEK ATAYURDU BÜYÜK TÜRK DİLİDİR. BU DİLİN HANGİ LEHÇE İLE OLURSA OLSUN KONUŞULDUĞU HER YERDE BİR TÜRK KENDİNİ EVİNDE HİSSEDER, SAADET BULUR. MİLLETLERİ MİLLET YAPAN VE AYAKTA TUTAN MANEVİ VE MORAL DEĞERLERİDİR. EĞER MİLLETLER KAYBOLUP GİTMİYORSA BU DEĞERLERİN GÜCÜ SAYESİNDEDİR. BÜYÜK ŞAİRİMİZ YAHYA KEMAL'İN DEDİĞİ GİBİ, "HER HALK KENDİ İKLİMİNİN LİSANINI SÖYLER". TÜRK DÜNYASI DA KENDİ HÜR İKLİMİNDE TÜRKÇENİN SALTANATINI YAŞAMAKTA, ONUNLA NEFES ALMAKTADIR. BÜYÜK TÜRK DÜNYASININ GÜCÜ HERŞEYDEN ÖNCE DİLİMİZİN BUGÜNLERE TAŞIDIĞI, RUH DÜNYAMIZIN VE HARSIMIZIN ZENGİNLİKLERİNDEN KAYNAKLANMAKTADIR. MANEVİ DÜNYAMIZIN BÜYÜK MİMARI, BİLGELİĞİNİN IŞIĞI ORTA AVRUPA'YA KADAR UZANAN HOCA AHMET YESEVİ'NİN "..ANLAMINA ERENLER BAŞI EĞİP UYARLAR..." DİYE TANIMLADIĞI TÜRK DİLİNİN, COĞRAFYAMIZIN HER YERİNDE EN GENİŞ ŞEKİLDE ANLAŞILABİLMESİ İÇİN BAŞLATILMIŞ AKADEMİK ÇALIŞMALARIN SÜRDÜRÜLMESİNE BÜYÜK ÖNEM ATFEDİYORUM. BU BAĞLAMDA, ORTAK ALFABE TÜRK DÜNYASININ BİLİM ADAMLARI TARAFINDAN ÖNCELİKLE ELE ALINMASI GEREKEN BİR MESELEDİR. ORTAK DİLİMİZ ORTAK MEDENİYETİMİZİN OMURGASIDIR. BU BAĞLAMDA, TÜRK DÜNYASININ ORTAK BİR TÜRK ALFABESİNE SAHİP OLMASI BU DÜNYANIN BİLİM ADAMLARI TARAFINDAN ÖNCELİKLE ELE ALINMASI GEREKEN HUSUSLARIN BAŞINDA GELMEKTEDİR. ORTAK ALFABE, ORTAK KADERİMİZİN DE BAĞLARINI GÜÇLENDİRECEK FEVKALÂDE ÖNEMLİ BİR ARAÇTIR. BÖYLELİKLE, 21. YÜZYILA GİRERKEN, BU KÖKLÜ DİL DE DOĞDUĞU TOPRAKLAR OLAN AVRASYA COĞRAFYASINDA YEPYENİ BİR SOLUKLA KONUŞULACAK VE YAZILACAK; YEPYENİ BİR RUHLA HİSSEDİLECEKTİR.
TÜRKİYE'NİN TEK ARZUSU BU VARLIĞIN ESENLİĞİ, HUZURU, REFAHI VE VARLIĞINI EBEDİYETE KADAR KORUMASIDIR. BU ŞUURLA, MÜŞTEREK KÜLTÜR MİRASIMIZIN ORTAYA ÇIKARILMASINA VE KORUNMASINA KATKIDA BULUNACAK ADIMLAR ATARAK, AVRASYA'DA CEPLER HÂLİNDE BİRBİRLERİNDEN KOPUK HÂLDE YAŞAYAN SOYDAŞLARIMIZ ARASINDA YENİDEN DOSTLUK VE DAYANIŞMA KÖPRÜLERİ KURMAKTAYIZ. ORTA ASYA'NIN BAĞRINDAKİ AHMET YESEVÎ TÜRBESİ'NDEN, MACARİSTAN'DAKİ GÜLBABA TÜRBESİ'NE, DOBRUCA'DAKİ BABADAĞ CAMİİ'NE, BOSNA'DAKİ MOSTAR KÖPRÜSÜ'NDEN AŞKABAD'TAKİ ERTUĞRUL GAZİ CAMİİ'NE KADAR YENİDEN ORTAYA ÇIKARDIĞIMIZ VEYA YENİ İNŞA ETTİĞİMİZ KÜLTÜR ABİDELERİMİZ, BİNYILLARA MALOLMUŞ DEĞERLERİMİZİN VE HOŞGÖRÜ ANLAYIŞIMIZIN NİŞANELERİDİR. ORTA ASYA'DA MÜŞTEREK KATKILARIMIZLA KURULAN HOCA AHMED YESEVİ VE MANAS ÜNİVERSİTELERİ 21. YÜZYILDA BU COĞRAFYADA EVRENSEL UYGARLIĞA KATKIDA BULUNAN BİR TÜRK RÖNESANSININ GERÇEKLEŞMESİNDE ANAHTAR ROL OYNAYACAKTIR. BU ÜNİVERSİTELER TÜRK DÜNYASININ ORTAK MALIDIR. BUNLARIN YAŞATILMASI VE DÜNYA ÇAPINDA BİRER BİLİM VE EĞİTİM YUVASI HALİNE GETİRİLMESİ HEPİMİZİN GELECEK NESİLLERİMİZE OLAN TEMEL BORCUDUR. BU GÖREVİ LAYIKIYLA İFA EDECEĞİMİZE İNANIYORUM.
AZİZ KARDEŞLERİM,
ÖNÜMÜZDEKİ YÜZYILDA NASIL BİR DÜNYADA YAŞAYACAĞIMIZ SORUSUNUN CEVABI, TÜRK DÜNYASININ MENSUPLARI OLAN BAĞIMSIZ ÜLKELER OLARAK BU DÜNYAYA NASIL HAZIRLANMAMIZ GEREKTİĞİ SORUSUNUN CEVABINI DA BERABERİNDE GETİRMEKTEDİR. YİRMİBİRİNCİ YÜZYIL BÜYÜK DÖNÜŞÜMLERE SAHNE OLACAKTIR. BU DÜNYAYA EN İYİ ŞEKİLDE HAZIRLANMAK DURUMUNDAYIZ.
21. YÜZYIL ÖNCELİKLE "BİLGİ ÇAĞI"DIR. BU YÜZYILDA DAHA ŞİMDİDEN BİLGİ OTOYOLLARINDAN, DÜNYANIN EN ÜCRA KÖŞELERİNE SANAL SEYAHATLER YAPILABİLMEKTEDİR. BU YÜZYILDA EVRENSEL TOPLUMUN GELİŞMESİYLE DÜNYA VATANDAŞLIĞI BİLİNCİ GÜÇLENECEK, ULUSLARARASI İLİŞKİLERİN YENİ DOKUSU DA BU ÇERÇEVEDE ŞEKİLLENECEKTİR. DEMOKRASİ KÜRESEL DÜZEYDE YAYILMAYA VE GÜÇLENMEYE DEVAM EDECEK, ULUSLARARASI HUKUKTAN EVRENSEL HUKUKA GEÇİLECEKTİR. KÜRESELLEŞME, HAYATIN HER ALANINI DÖNÜŞTÜRECEK, EKONOMİK MANADA SINIRLAR HARİTADA BİR ÇİZGİDEN BAŞKA BİR ANLAM TAŞIMAYACAKTIR. SİVİL TOPLUMUN GÜCÜ VE ETKİNLİĞİ ARTACAK, KATILIMCILIK YENİ BOYUTLAR KAZANACAKTIR. BU YÜZYILDA ARTIK ŞİRKETLERİN MENŞEİNDEN ZİYADE NEREDE ÜRETİM YAPACAĞI, KİMLERE İSTİHDAM VE REFAH SAĞLAYACAĞI ÖNEMLİ OLACAK, BÖYLELİKLE REKABET DE KÜRESELLEŞECEKTİR. ÜLKELERİN ZENGİNLİĞİNİ, SAHİP OLDUKLARI İNSAN KAYNAKLARININ DONANIMI BELİRLEYECEKTİR. DOLAYISIYLA BİLGİYE ULAŞIMIN VE BİLGİNİN KULLANIMININ DEMOKRATİKLEŞMESİ ÖNEM KAZANACAKTIR. ÇEVRENİN TAHRİBATINA KARŞI ORTAK MÜCADELE GÜÇLENECEK, ÇEVREYLE BARIŞIK, SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA ANLAYIŞINA GEÇİLECEKTİR. TERÖRİZM, UYUŞTURUCU KAÇAKÇILIĞI, KARA PARA AKLANMASI, IRKÇILIK, SALDIRGAN ETNİK MİLLİYETÇİLİK, ORGANİZE SUÇ GİBİ SORUNLARLA HİÇBİR ÜLKENİN TEK BAŞINA BAŞEDEMEYECEĞİ, SINIRLARI AŞAN BU SORUNLARA KÜRESEL ÇÖZÜMLER ARANMASI GEREKTİĞİ DOĞRULTUSUNDAKİ MUTABAKAT DAHA DA İLERİYE GÖTÜRÜLECEKTİR. BÖLGESEL EKONOMİK GRUPLAŞMALARIN DIŞINDA KALAN ÜLKELER MARJİNALLEŞECEKTİR. NİHAYET, AVRASYA DÜNYA SİYASÎ COĞRAFYASINDA YENİDEN BELİRLEYİCİ ÖNEM KAZANACAK, ASYA AVRUPA'YLA BÜTÜNLEŞECEKTİR. BU YÜZYILDA İŞTE BÖYLE BİR DÜNYADA YAŞAYACAĞIZ. TÜRK DÜNYASI DA BÖYLE BİR DÜNYAYA HAZIRLANMAK DURUMUNDADIR. BU DÜNYAYA HAZIRLANIRKEN, HEDEFLERİMİZ OLDUĞU KADAR, UFKUMUZ VE HAYALLERİMİZ DE BÜYÜK OLMALIDIR. BAKIN, BİNYIL ÖTESİNDEN, BÜYÜK DESTANINDA "GAYRET DERYA, BİLİM GEMİDİR" DİYE BİZLERE YOL GÖSTEREN MANAS, BİR ANLAMDA NE YAPMAMIZ GEREKTİĞİNİ DE ÖĞÜTLÜYOR. YAPMAMIZ GEREKEN, EKONOMİDE KÜRESELLEŞMENİN SUNDUĞU İMKANLARI İYİ KULLANARAK, KENDİMİZİ ÇAĞIN EN YÜKSEK STANDARTLARINA UYARLAMAK VE ÇAĞIN GEREKTİRDİĞİ DÖNÜŞÜMÜ HER ALANDA GELİŞTİRMEKTİR. BU BAĞLAMDA, EĞİTİM, SAĞLIK, BİLGİ TEKNOLOJİLERİ GİBİ TEMEL ALANLARA YAPILACAK YATIRIMIN GELECEKTE EN BÜYÜK GETİRİSİ OLACAKTIR.
BU NOKTADA, KARDEŞ ÜLKELERDEN GELEN BİNLERCE TALEBENİN TÜRKİYE'DE EĞİTİM GÖRMESİNE ATFETTİĞİM ÖNEMİ BİR KERE DAHA VURGULAMAK İSTİYORUM. AYNI ŞEKİLDE, BİZİM EVLATLARIMIZ DA KARDEŞ ÜLKELERDE EĞİTİM GÖRMEKTEDİR. BU TALEBELER, TÜRK DÜNYASININ PARLAK GELECEĞİNİN MÜJDECİLERİDİR. ONLAR ÜLKELERİMİZ ARASINDAKİ KÖPRÜLERİN EN SAĞLAM AYAKLARI OLACAKLARDIR. BU PROJENİN SÜRDÜRÜLMESİ, HALKLARIMIZIN 21.YÜZYILIN ŞARTLARINA KOLAYLIKLA UYUM SAĞLAYABİLMESİ AÇISINDAN ÖNEM TAŞIMAKTADIR. EVLATLARINIZI BİZE GÖNDERMEYE DEVAM EDİNİZ.
AZİZ KARDEŞLERİM,
ARTIK HER BİRİ BİRER BAĞIMSIZ ÜLKE HALİNE GELEN TÜRK DEVLETLERİ SON DERECE MEŞAKKATLİ VE ZORLU BİR MİLLİ DEVLET KURMA SÜRECİ İÇİNDE BULUNMAKTADIRLAR. BU SÜREÇTE, KARDEŞ CUMHURİYETLERİN GELECEĞE GÜVENLE BAKMALARINA ZEMİN TEŞKİL EDEN EN TEMEL UNSUR, PAYLAŞTIĞIMIZ ZENGİN VE KÖKLÜ KÜLTÜR MİRASIDIR. BU BAĞLAMDA, ASLA UNUTULMAMASI GEREKEN BİR HUSUSU, ÖMRÜNÜN ELLİ YILINI DEMOKRASİYE VE HALKA HİZMETE ADAMIŞ BİR SİYASETÇİ OLARAK BİR KERE DAHA VURGULAMAK İSTİYORUM: HÜR DÜŞÜNEBİLMEK, EKONOMİK ZENGİNLİKLERİ ÜZERİNDEKİ HAKLARINI İFADE EDEBİLMEK; KENDİSİNE VERİLEN İMKÂNLARI BİR İMTİYAZ VEYA İHSAN GİBİ DEĞİL, HAKEDİLMİŞ OLARAK GÖREBİLMEK; DEMOKRATİK, HÜR PARLAMENTER NİZAMI BENİMSEMİŞ, SERBEST PİYASA EKONOMİSİ SAYESİNDE İNSANLARININ YARATICI VE GİRİŞİMCİ ENERJİSİNİ HAREKETE GEÇİRMİŞ, KENDİ KÜLTÜR BİLİNCİNE ULAŞMIŞ TOPLUMLARDA KOLAYCA ELDE EDİLEN BİR SONUÇTUR. SİZLERE VERMEK İSTEDİĞİM MESAJ ŞUDUR: BAĞIMSIZLIĞIN VE EGEMENLİĞİN DEĞERİ İYİ BİLİNMELİDİR. SEKİZ YIL MİLLETLERİN HAYATINDA ÇOK KISA BİR ZAMANDIR. GÜÇ GÜNLER GERİDE KALMIŞTIR. SEKİZ YIL ÖNCE, DEMOKRASİ, HUKUKUN ÜSTÜNLÜĞÜ VE SERBEST PİYASA EKONOMİSİ YÖNÜNDE ATILAN ADIM İSABETLİ BİR TERCİHTİR. KARDEŞ ÜLKELER DÜNYAYLA BU ZEMİNDE BÜTÜNLEŞMEK, DÜNYAYLA BİRLİKTE ADIM ATMAK VE UZUN VADELİ REFAH VE ESENLİKLERİNİ BU ŞEKİLDE TEMİNAT ALMAK HUSUSUNDA ÇOK ÖNEMLİ BİR MESAFE KATETMİŞLERDİR. ŞİMDİ ÖNEMLİ OLAN MEVCUT ZORLUKLARIN ÖTESİNE BAKABİLMEK VE GELECEĞİN PARLAK GÜNLERİNİ GÖREBİLMEKTİR. TÜRKİYE BU ÇABALARINIZDA HER ZAMAN SİZİNLE BERABER OLMAYA DEVAM EDECEKTİR. TÜRKİYE, DESTEĞİNİ, YARDIMINI HİÇBİR ZAMAN KARDEŞLERİNDEN ESİRGEMEYECEKTİR.
AZİZ KARDEŞLERİM,
SÖZLERİME SON VERİRKEN, BİZİ BUGÜNE GETİREN BÜYÜK İNSANLIK VE DEVLET FELSEFESİNİN EBEDİLEŞTİRİLDİĞİ ORHUN KİTABELERİNE DÖNMEK İSTİYORUM. BİRÇOK MİLLETİN TARİHİ KAĞITLARA YAZILMIŞTIR. ANCAK, BUNLARIN ZAMAN İÇİNDE TAHRİBATA UĞRAYARAK, BUGÜNLERE ULAŞAMADIKLARI DA GÖRÜLMEKTEDİR. OYSA ATALARIMIZ ORTAK KÜLTÜRÜMÜZÜN TOPLUM VE DEVLET FELSEFESİNİ BUNDAN BİNLERCE YIL EVVEL TAŞLARA YAZARAK TARİHE MAL ETMİŞLERDİR. KARDEŞ MOĞOLİSTAN'IN UÇSUZ BUCAKSIZ STEPLERİNDE BULUNAN KİTABESİNDE ULU ATAMIZ BİLGE KAĞAN BAKIN HALKINA VE BİZLERE NASIL ÖĞÜTTE BULUNUYOR:
"HER SÖZÜMÜZÜ TAŞA YAZDIK
HAKANINI İYİ DİNLE
GÖK ÇÖKMEDİKÇE
YER DELİNMEDİKÇE
SENİN DEVLETİNİ VE YASALARINI
KİMSE YIKAMAZ..."
BU SÖZLER, YENİ BİR BİNYILA BİRLİKTE ADIM ATARKEN HALKLARIMIZIN KARDEŞLİK YOLUNU AYDINLATMAYA DEVAM ETMEKTEDİR. BİZLERE DÜŞEN, BİNLERCE YIL ÖNCESİNDEN GÜNÜMÜZE ULAŞAN SİYASİ ERDEM VE UZAKGÖRÜŞLÜLÜK TİMSALİ BU GÜÇLÜ SESE KULAK VERMEK VE KARDEŞ HALKLARIMIZIN ORTAK GELECEĞİNİ BİRLİKTE İNŞA ETMEKTİR. BU KARARLILIĞI GÖSTERECEĞİMİZE VE BU SAYEDE BİRBİRLERİNE GÜÇLÜ MANEVİ BAĞLARLA BAĞLI OLAN HALKLARIMIZIN DOSTLUK VE KARDEŞLİK İLİŞKİLERİNİ VE DAYANIŞMALARINI EBEDİYETE KADAR SÜRDÜRECEKLERİNE YÜREKTEN İNANIYORUM. TÜRK DÜNYASININ VE ONUN BAĞIMSIZ VE EGEMEN MENSUPLARI OLAN KARDEŞ ÜLKELERİN GELECEKLERİ PARLAKTIR. 21.YÜZYIL ORTAK ÇABALARIMIZLA MUTLAKA TÜRK DÜNYASI'NIN YÜZYILI OLACAKTIR. BİZLERİN ARASINDAKİ DOSTLUK, KARDEŞLİK VE DAYANIŞMA İLİŞKİLERİ AVRASYA'DA VE DÜNYADA BARIŞ, İSTİKRAR VE REFAHA DA HİZMET EDECEKTİR. BİRLİĞİNİZİ, KARDEŞLİĞİNİZİ VE DAYANIŞMANIZI EBEDİYETE KADAR SÜRDÜRMENİZİ, KARDEŞ HALKLARIMIZIN REFAH VE ESENLİĞİ İÇİN HİZMETLERİNİZİ SÜRDÜRMENİZİ DİLİYOR, HEPİNİZİ EN DERİN SEVGİ VE SAYGILARIMLA SELAMLIYORUM.
KAZAKİSTAN CUMHURBAŞKANI AZİZ KARDEŞİMSAYIN NURSULTAN NAZARBAYEV,
KIRGIZİSTAN CUMHURBAŞKANI AZİZ KARDEŞİM SAYIN ASKAR AKAYEV,
ÖZBEKİSTAN YÜKSEK MECLİSİ BAŞKANI AZİZ KARDEŞİM SAYIN ERKİN HALİLOV,
TÜRKMENİSTAN MECLİSİ BAŞKANI AZİZ KARDEŞİM SAYIN SAHAT MURADOV,
AZİZ KARDEŞLERİM,
TÜRKÇE KONUŞAN ÜLKELER DEVLET BAŞKANLARININ VI. ZİRVESİ MÜNASEBETİYLE MÜŞTEREK MEDENİYETİMİZİN EN ÖNEMLİ KÜLTÜR, SİYASET VE TİCARET MERKEZLERİNDEN BİRİ OLAN, HAZAR'IN YILDIZI EŞSİZ BAKÜ ŞEHRİNDE BİR KERE DAHA SİZLERLE BİRLİKTE OLMAKTAN BÜYÜK MUTLULUK DUYUYORUM.
ÖNCELİKLE ŞAHSIM VE TÜRK HEYETİ ADINA, ZİRVEYE EVSAHİPLİĞİ YAPAN AZİZ KARDEŞİM CUMHURBAŞKANI SAYIN HAYDAR ALİYEV'E VE KARDEŞ AZERBAYCAN HALKINA KALBİ MUHABBET VE TEŞEKKÜRLERİMİ SUNMAK İSTİYORUM.
BU YILKİ TOPLANTI BİRÇOK BAKIMDAN DAHA DA ANLAMLIDIR. ÖNCELİKLE, BU TOPLANTI YENİ BİR YÜZYILIN VE BİNYILIN İLK TÜRKÇE KONUŞAN ÜLKELER ZİRVE TOPLANTISI OLMA VASFINA SAHİPTİR. BU ZİRVEYİ MANALI KILAN BİR DİĞER VESİLE DE MÜŞTEREK ATAMIZ, MEDENİYETİMİZİN ULU MİMARLARINDAN DEDE KORKUT'UN BÜYÜK DESTANI'NIN 1300. YILDÖNÜMÜNÜ YARIN HEP BİRLİKTE COŞKU İÇİNDE İDRAK EDECEK OLMAMIZDIR.
AZİZ KARDEŞLERİM,
BUGÜN BURADA ALTINCISI DÜZENLENEN TÜRKÇE KONUŞAN ÜLKELER ZİRVESİ AYNI TARİHİ VE KÜLTÜRÜ PAYLAŞAN, FARKLI LEHÇELERLE DE OLSA AYNI DİLİ KONUŞAN KARDEŞ ÜLKELERİN 21. YÜZYILA YÖNELİK KADER BİRLİĞİNİ VE DAYANIŞMASINI GÜÇLENDİRMELERİNE KATKIDA BULUNMAKTA, BÖLGELERİNİ VE DÜNYAYI İLGİLENDİREN GELİŞMELER HAKKINDA GÖRÜŞ ALIŞVERİŞİNDE BULUNMALARINA İMKAN SAĞLAMAKTADIR.
İLKİNİ 1992 YILINDA ANKARA'DA GERÇEKLEŞTİRDİĞİMİZ TÜRKÇE KONUŞAN ÜLKELER ZİRVELERİ O GÜNDEN BUGÜNE KADAR ARAMIZDAKİ ANLAYIŞ BİRLİĞİNİN, DAYANIŞMANIN VE ORTAK BİLİNCİMİZİN GÜÇLENMESİNE YARDIMCI OLMUŞ; 21. YÜZYILDA BİR TÜRK DÜNYASI KİMLİĞİNİN VE BİRLİKTELİĞİNİN YENİDEN DOĞMASINDA ÖNEMLİ BİR ROL OYNAMIŞTIR. BAKÜ ZİRVESİ'NİN DAYANIŞMAMIZIN SAĞLAM TEMELLERİNİ DAHA DA GÜÇLENDİRECEĞİNE İNANIYORUM. TÜRKİYE OLARAK AVRASYA POLİTİKAMIZIN TEMEL EKSENİNDE KARDEŞ CUMHURİYETLERLE EŞİT EGEMEN DEVLETLER OLARAK KURDUĞUMUZ GÜÇLÜ DAYANIŞMA AĞI YER ALMAKTADIR. TÜRKÇE KONUŞAN ÜLKELER ZİRVELERİ TÜRK DÜNYASININ BAĞIMSIZ ÜLKELERİ ARASINDA SEKİZ YIL GİBİ KISA BİR SÜREDE KURDUĞUMUZ DAYANIŞMA VE KARDEŞLİK BAĞLARININ DAHA DA GÜÇLENDİRİLMESİNE KATKIDA BULUNAN BİR İŞBİRLİĞİ MEKANİZMASIDIR.
ESASEN, ADRİYATİK'TEN ÇİN SEDDİNE VE HATTA ATLANTİK'TEN PASİFİK'E KADAR UZANAN VE TÜRK DÜNYASININ DA İÇİNDE YERALDIĞI BÜYÜK COĞRAFYADA BULUNAN BAĞIMSIZ VE EGEMEN ÜLKELERİN TEMSİLCİLERİ OLARAK BİZLERİ BU ZİRVELER VESİLESİYLE BİRARAYA GETİREN FİKİR, DOSTLUĞUMUZUN, KARDEŞLİĞİMİZİN, MANEVİ ORTAKLIĞIMIZIN VE İŞBİRLİĞİMİZİN DAHA DA GÜÇLENDİRİLMESİ, YENİ BİR BİNYILA YEPYENİ BİR HEYECANLA TAŞINABİLMESİ ORTAK HEDEFİDİR. BİZİM DAYANIŞMAMIZIN ALTINDA TÜRKLERİ NEREDE YAŞADIKLARINA, DİNLERİNE, BAYRAKLARINA BAKMAKSIZIN KARDEŞ SAYMAKLA VE TÜRK DÜNYASININ BÜYÜK FİKİR ADAMLARINDAN İSMAİL GASPIRALI (İSMAİL GASPIRİNSKİ)NİN DEYİŞİYLE, "DİLDE, FİKİRDE VE İŞTE BİRLİĞİ KURMAK " ANLAYIŞI YATMAKTADIR. İNSANLIĞIN YÜKSEK İDEALLERİNE BAĞLILIĞINI HERZAMAN İSPAT ETMİŞ OLAN TÜRK DÜNYASININ TEMSİLCİLERİNİN HER YIL DEĞİŞİK VESİLELERLE, DEĞİŞİK SEVİYELERDE BİRARAYA GELMESİNDEN HİÇKİMSENİN BİR RAHATSIZLIK DUYMASINA HACET YOKTUR. ZİRA, BİZİM DAYANIŞMAMIZ DOSTLUK İÇİNDİR, KARDEŞLİK İÇİNDİR, İŞBİRLİĞİ İÇİNDİR.
BUGÜN BU BÜYÜK TOPLULUK 7 BAĞIMSIZ TÜRK DEVLETİ OLARAK BAYRAKLARINI ULUSLARARASI PLATFORMLARDA YANYANA DALGALANDIRMAKTADIR. KENDİ BAYRAĞINI UZUN YILLAR BOYUNCA KARDEŞLERİ İÇİN DE DALGALANDIRAN TÜRKİYE, BU GELİŞMEDEN EN FAZLA MUTLULUK DUYAN ÜLKEDİR. ZİRA, TÜRKİYE TARİHİN ÖNÜNE ÇIKARDIĞI BÜYÜK SORUMLULUKLARIN İDRAKİNDE OLARAK ORTAK COĞRAFYAMIZDA YENİ BİR DAYANIŞMA RUHUNUN ORTAYA ÇIKMASINA KATKIDA BULUNMAKTADIR. TÜRKİYE KARDEŞLERİNİN SEVİNCİNDEN SEVİNÇ DUYAR, ONLARIN KEDERİNE ORTAK OLUR. TÜRKİYE'NİN KARDEŞLERİNİN HUZUR VE REFAHINDAN BAŞKA HİÇBİR NİYETİ, ARZUSU YOKTUR VE OLAMAZ DA... BİR EKMEĞİMİZ VARSA BÖLERİZ, SİZLERLE PAYLAŞIRIZ.
SAYIN CUMHURBAŞKANLARI,
21. YÜZYIL BAŞLARKEN İNSANLIĞIN ÖNÜNDE DURAN EN ÖNEMLİ FIRSATLARDAN BİRİ DE AVRASYA'NIN YENİDEN TARİH SAHNESİNE ÇIKMASIDIR. TARİH BU SAYEDE KARDEŞ ÜLKELERİN ÖNÜNE DE ALTIN BİR FIRSAT ÇIKARMIŞTIR. AVRUPA YÜZYILDIR İLK DEFA İDEOLOJİK ÇATIŞMADAN ARINMIŞTIR. GÜNÜMÜZDE DEMOKRASİ, İNSAN HAKLARINA SAYGI, HUKUKUN ÜSTÜNLÜĞÜ VE SERBEST PİYASA EKONOMİSİ VAZGEÇİLMEZ PAYLAŞILAN DEĞERLER HALİNE GELMİŞTİR. BÖLÜNMEMİŞ, DEMOKRAT, MÜREFFEH VE BARIŞ İÇİNDE BİR AVRUPA OLARAK TANIMLANAN AVRUPA PROJESİ BUGÜN TÜRK DÜNYASININ DA İÇİNDE YERALDIĞI AVRASYA'DAKİ HALKLARIN DA ORTAK ÖZLEMİ HALİNE GELEN BİR İDEAL OLARAK KARŞIMIZDA DURMAKTADIR. ZİRA, AVRUPA'NIN SINIRLARI ARTIK TÜRKİYE'NİN DOĞU SINIRLARINDA BİTMEMEKTE, HAZAR'IN KIYILARINA VE ALTAY DAĞLARININ ETEKLERİNE KADAR UZANMAKTADIR. TÜRKİYE'NİN AVRUPA BİRLİĞİ'NE TAM ÜYELİK YOLUNDA HELSİNKİ ZİRVESİ'NDE ADAY ÜYELİĞİNİN KABUL EDİLMİŞ OLMASI, BALKANLARDAN KAFKASYA'YA, ORTA AVRUPA'DAN ORTA ASYA'YA KADAR UZANAN COĞRAFYANIN BARIŞ, İSTİKRAR VE REFAHI BAKIMINDAN DA SON DERECE ÖNEMLİ BİR GELİŞMEDİR. BÖYLELİKLE, YİRMİNCİ YÜZYILIN BAŞINDA AVRUPA'NIN HASTA ADAMI OLARAK NİTELENEN BİR TÜRKİYE'DEN YİRMİBİRİNCİ YÜZYILIN BAŞINDA AVRUPA BİRLİĞİ'NE TAM ÜYE OLMAYA ADAY, DÜNYA'NIN 16.BÜYÜK EKONOMİSİ OLARAK G-20 GRUBUNA ÜYE OLMUŞ, 80 MİLYAR DOLAR TİCARET HACMİNE, 134 ÜLKEYE SANAYİ MAMÜLÜ SATAN BİR SANAYİYE SAHİP, YENİ ENERJİ, ULAŞIM VE TELEKOMÜNİKASYON BAĞLARIYLA AVRUPA İLE ASYA'YI BÜTÜNLEŞTİREN, AVRASYA'NIN MERKEZİNDE, BALKANLARDAN KAFKASYA'YA, ORTA DOĞU'DAN ORTA ASYA'YA, KARADENİZ'DEN DOĞU AKDENİZ'E KADAR UZANAN GENİŞ COĞRAFYANIN BARIŞ, İSTİKRAR VE REFAHINDA NAZIM ROL ÜSTLENEN BİR DÜNYA DEVLETİ OLAN TÜRKİYE'YE GELDİK. YENİ BİNYIL BAŞLARKEN, YENİ AVRUPA PROJESİ, BÜYÜK TÜRK DÜNYASININ DA YAŞADIĞI BU KADİM COĞRAFYAYA TÜRKİYE VASITASIYLA UZANMAKTADIR. TÜRKİYE, BU VASIFLARIYLA BÜTÜN DÜNYADAKİ KARDEŞLERİNİN, SOYDAŞLARININ, DOSTLARININ DA HACET KAPISI, İSTİNATGÂHIDIR; ÖYLE OLMAYA DA DEVAM EDECEKTİR.
BU NOKTADA, GURURLA BELİRTMELİYİM Kİ, GEÇTİĞİMİZ 8 SENE İÇİNDE TÜRK DÜNYASININ MENSUPLARI OLAN BAĞIMSIZ DEVLETLER OLARAK BÜYÜK İŞLER BAŞARDIK. KARDEŞ ÜLKELER BİRLEŞMİŞ MİLLETLER'E, AVRUPA GÜVENLİK VE İŞBİRLİĞİ TEŞKİLATI AGİT'E, NATO'NUN AVRUPA ATLANTİK ORTAKLIK KONSEYİ'NE DAHİLDİR. BU ÜLKELER KARADENİZ EKONOMİK İŞBİRLİĞİ, EKONOMİK İŞBİRLİĞİ ÖRGÜTÜ VE ORTA ASYA EKONOMİK TOPLULUĞU GİBİ BÖLGESEL İŞBİRLİĞİ HAREKETLERİNDE YERALMAKTADIR. BUNLAR BUNDAN ON YIL ÖNCE HAYAL EDİLMESİ DAHİ MÜMKÜN OLMAYAN GELİŞMELERDİR. OYSA BUGÜN ON YIL DEĞİL, YİRMİ, OTUZ YIL SONRA NELER OLABİLECEĞİNİ BİRLİKTE GÖZÜMÜZÜN ÖNÜNDE CANLANDIRABİLİYORUZ.
ARTIK, TÜRKİYE'DEN HAREKETLE KARDEŞ ÜLKELERDE ULAŞILAMAYAN KÖŞE KALMAMIŞ, HAVAYOLU BAĞLANTILARI TAMAMLANMIŞ, BU ÜLKELERİN DÜNYA İLE İLETİŞİMİNDE TÜRKİYE ÖNEMLİ BİR ARACI ROL OYNAMAYA BAŞLAMIŞTIR. BUGÜN UZAYDA YÖRÜNGEDE OLAN TÜRK HABERLEŞME UYDULARI, BÜTÜN TÜRK DÜNYASININ ORTAK MALI OLARAK BİLGİ ÇAĞINDA KARDEŞ HALKLARIMIZIN HİZMETİNDE OLACAKTIR.
TÜRKİYE KARDEŞ ÜLKELERİN EKONOMİLERİNİN DÜNYAYA AÇILMALARINA VE KALKINMA HAMLELERİNE DESTEK VERMEKTEDİR. ARAMIZDA KARŞILIKLI EKONOMİK VE TİCARİ İLİŞKİLER SÜRATLE GELİŞMEKTE, TÜRK GİRİŞİMCİLERİ BU ÜLKELERİN GELECEĞİNE YATIRIM YAPMAKTADIR. AVRASYA'NIN FİNANS, TİCARET VE KÜLTÜR MERKEZİ HALİNE GELEN İSTANBUL BÜTÜN ZENGİNLİKLERİ VE İMKANLARIYLA TÜRK DÜNYASININ DA HİZMETİNDEDİR.
HAZAR HAVZASINDA BULUNAN ZENGİN PETROL VE DOĞAL GAZ KAYNAKLARININ TÜRKİYE ÜZERİNDEN DÜNYA PAZARLARINA TAŞINMASI, ARTIK HAYAL OLMAKTAN ÇIKMIŞ SON İKİ YILDA YAŞANAN GELİŞMELERLE GERÇEĞE DÖNÜŞMÜŞTÜR. AVRASYA'DA ENERJİ GÜVENLİĞİNİ SAĞLAYACAK, EKONOMİK KALKINMAYA GÜÇ VERECEK VE UZUN VADELİ EKONOMİK İSTİKRARI MÜMKÜN KILACAK EN ÖNEMLİ BARIŞ PROJELERİ OLARAK GÖRDÜĞÜM BAKÜ-TİFLİS-CEYHAN PETROL BORU HATTI 2004 YILINDA, HAZAR GEÇİŞLİ DOĞAL GAZ BORU HATTI DA 2002 YILINDA TAMAMLANDIĞINDA ORTA ASYA'NIN BİNLERCE YILDIR DEVAM EDEN DENİZLERE AÇILMA SÜRECİ YEPYENİ BİR BOYUT KAZANACAK, HAZAR, AKDENİZ VE KARADENİZ BİRBİRLERİYLE KUCAKLAŞACAKTIR. BU PROJELER BU DENİZLERİN ÇEVRELEDİĞİ COĞRAFYALARDA YAŞAYAN HALKLARIN KADERLERİNİ DE BİRLEŞTİRMİŞTİR. KADİM İPEK YOLU'NUN ORTAK ÇABALARIMIZLA YENİDEN TARİH SAHNESİNE ÇIKMASINI MÜMKÜN KILAN ULAŞIM VE İLETİŞİM PROJELERİNİN DE GERÇEKLEŞMESİYLE BU DENİZLER ARTIK İNSANLARI AYIRAN DEĞİL BİRLEŞTİREN DENİZLER HALİNE GELMEKTEDİR. TÜRK DÜNYASI BU DENİZLERİN KIYILARINDA MAMUR VE MÜREFFEH BİR ŞEKİLDE EBEDİYETE KADAR PAYİDAR OLACAKTIR.
AZİZ KARDEŞLERİM,
BU VESİLEYLE KARDEŞ ÜLKELERİMİZİ VE BÖLGEMİZİ İLGİLENDİREN BAZI KONULARA İLİŞKİN GÖRÜŞLERİMİ SİZLERLE PAYLAŞMAK İSTİYORUM.
TARİH BOYUNCA BİR KAVİMLER KAPISI OLAN KAFKASYA YENİDEN TARİH SAHNESİNE ÇIKAN İPEK YOLU ÜZERİNDE BİR BARIŞ VE REFAH HAVZASI OLMA ŞANSINI YAKALAMIŞTIR. KAFKASYA AYNI ZAMANDA AVRUPA'NIN ASYA'YLA BULUŞTUĞU EŞİKTİR. KAFKASYA TÜRKİYE'NİN AVRASYA VİZYONUNDA STRATEJİK ÖNEME SAHİPTİR. BİR KAFKASYA ÜLKESİ OLARAK, BU BÖLGEDE KALICI BARIŞ VE İSTİKRARIN SAĞLANMASI TÜRKİYE'NİN TEMEL ÖNCELİĞİDİR. ANCAK, AZERBAYCAN TOPRAKLARININ YÜZDE 20'Sİ İŞGAL ALTINDA KALMAYA DEVAM ETTİĞİ VE MİLYONLARCA AZERÎ KARDEŞİMİZ KAÇKIN DURUMUNDA YAŞAMAYA MECBUR KALDIĞI MÜDDETÇE BU COĞRAFYADA KALICI VE ADİL BARIŞTAN SÖZ EDİLEMEYECEKTİR. AZERBAYCAN İLE ERMENİSTAN ARASINDAKİ İHTİLÂFIN ULUSLARARASI MEŞRUİYET ZEMİNİNDE ADİL VE KALICI BİR ÇÖZÜME KAVUŞTURULMASI ARTAN REFAH VE İŞBİRLİĞİ İMKÂNLARINDAN BÖLGEDE YAŞAYAN BÜTÜN HALKLARIN PAY SAHİBİ OLMASININ YOLUNU AÇACAKTIR. BU DA ANCAK TARİHTEN HUSUMET YERİNE İŞBİRLİĞİ ÇIKARMAYI BAŞARMAKLA MÜMKÜN OLABİLİR. DAHA ÖNCE DE TEKRARLADIĞIM GİBİ, TARİH BU BİLGELİĞİ GÖSTEREBİLEN VE CESUR ADIMLAR ATABİLEN LİDERLERİ ALTIN SAYFALARINDA KAYDEDECEKTİR. BU BAĞLAMDA, AZERBAYCAN VE ERMENİSTAN CUMHURBAŞKANLARININ DOĞRUDAN YÜRÜTTÜKLERİ GÖRÜŞMELERİN DOĞRU YÖNDE ATILMIŞ BİR ADIM OLDUĞUNU VURGULAMAKTA YARAR GÖRÜYORUM.
AZERBAYCAN TÜRKİYE İÇİN ÖZEL BİR ÖNEME SAHİPTİR. TÜRK HALKI 1.5 MİLYON AZERÎ KAÇKININ ACISINI YÜREĞİNDE HİSSETMEKTEDİR. BURADAN BİR KERE DAHA, ULUSLARARASI KAMUOYUNU BU İNSANLARA YARDIM ETMEYE VE ACILARINI DİNDİRMEYE DAVET EDİYORUM.
ÖZELLİKLE VURGULAMAK İSTEDİĞİM BİR HUSUS DA, AFGANİSTAN, TACİKİSTAN VE MOĞOLİSTAN İLE İLİŞKİLERİMİZİN ORTA ASYA POLİTİKAMIZ İLE BİR BÜTÜN OLDUĞU GERÇEĞİDİR. BÖLGENİN JEOPOLİTİK DENKLEMLERİ, BU ÜLKELERİ DİĞER KARDEŞ CUMHURİYETLERDEN HİÇBİR ŞEKİLDE AYRI TUTMAMAMIZI GEREKTİRMEKTEDİR.
TACİKİSTAN'DA BARIŞ SÜRECİNİN İŞLETİLMESİ VE BARIŞÇI BİR ORTAMIN SÜREKLİ OLARAK TESİS EDİLMESİ, BÖLGENİN İSTİKRARI İÇİN BÜYÜK EHEMMİYET ARZETMEKTEDİR. TACİKİSTAN'DA YAPILAN CUMHURBAŞKANLIĞI SEÇİMLERİNİN VE PARLAMENTER SEÇİMLERİN ÜLKEDE DAİMİ BİR İSTİKRARIN TEMELİNİ TEŞKİL ETMESİ EN SAMİMİ TEMENNİMİZDİR. TACİKİSTAN'IN EN KISA SÜREDE KALICI BARIŞ, İSTİKRAR VE HUZURA KAVUŞMASI EN SAMİMİ DİLEĞİMİZDİR.
AFGANİSTAN, TARİHİ, SİYASİ, COĞRAFİ VE KÜLTÜREL NEDENLERLE ORTA ASYA ÜLKELERİYLE YAKIN ETKİLEŞİM İÇİNDE BULUNMAKTADIR. BU NEDENLE, AFGANİSTAN'DAKİ İSTİKRARSIZLIK ORTA ASYA'DA BARIŞ, İSTİKRAR VE REFAHIN TESİS EDİLMESİ YÖNÜNDEKİ ÇABALARI OLUMSUZ YÖNDE ETKİLEMEKTEDİR. AFGANİSTAN SORUNUNA ASKERİ YOLLARDAN ÇÖZÜM BULUNMASINI MÜMKÜN GÖRMÜYORUZ. AFGANİSTAN'DA ADİL VE KALICI BİR BARIŞIN KURULMASININ, TÜM AFGAN GRUPLARININ UZLAŞISI TEMELİNDE GENİŞ TABANLI BİR HÜKÜMETİN TESİS EDİLMESİ SURETİYLE MÜMKÜN OLABİLECEĞİNİ DÜŞÜNÜYORUZ.
TÜRKİYE, TARİHİ, SİYASİ VE KÜLTÜREL NEDENLERLE AFGANİSTAN'DAKİ GELİŞMELERİ YAKINDAN TAKİP ETMEKTEDİR. AFGAN HALKININ YAŞADIĞI SIKINTILARIN BİR NEBZE OLSUN HAFİFLETİLMESİ İÇİN AFGANİSTAN'A YÖNELİK İNSANİ YARDIMLARIMIZA DEVAM EDİYORUZ.
ORTA ASYA'DAKİ KARDEŞ ÜLKELERİN SOSYAL VE EKONOMİK GELİŞİMLERİNİ SÜRATLE EN ÜST MERTEBELERE ÇIKARTABİLMELERİNİ TEMİNEN BARIŞ VE İSTİKRARA EN ZİYADE İHTİYAÇ DUYDUKLARI BİR DÖNEMDE BÖLGEDE TERÖRİST AKIMLARIN ORTAYA ÇIKMASI HEPİMİZ İÇİN BİR ENDİŞE KAYNAĞI OLMUŞTUR. BU SALDIRILARI YAPANLARI VE BUNLARI DESTEKLEYENLERİ EN ŞİDDETLİ ŞEKİLDE TAKBİH EDİYORUZ.
UZUN YILLAR TERÖRE MARUZ KALAN TÜRKİYE, TOPLUMLARIN GELİŞMESİNİ VE REFAHINI, BARIŞ VE İSTİKRARIN PEKİŞTİRİLMESİNİ ENGELLEMEYİ HEDEF ALAN BU OLGUYLA EN KARARLI ŞEKİLDE MÜCADELE EDİLMESİ GEREKTİĞİNİ VE BU MAKSATLA İKİLİ, BÖLGESEL VE ÇOK TARAFLI İŞBİRLİĞİNE GİDİLMESİNİN ZARURETİNİ YILLARDAN BERİ HER VESİLEYLE DİLE GETİRMİŞTİR, GETİRMEYE DE DEVAM EDECEKTİR.
TÜRKİYE'NİN OLDUĞU KADAR, BU ZİRVEYE KATILAN TÜM TARAFLARIN, ULUSLARARASI TERÖRİZM, ŞİDDETE DAYANAN AŞIRILIK, ORGANİZE SUÇLAR, UYUŞTURUCU VE SİLAH KAÇAKÇILIĞI GİBİ SINIRAŞAN TEHDİT VE TEHLİKELERE KARŞI ORTAK MÜCADELE VERİLMESİ GEREKTİĞİ KONUSUNDA HEMFİKİR OLDUĞUNU GÖRMEKTEN BÜYÜK MEMNUNİYET DUYUYORUM. BU ORTAK İRADEMİZİN İSTANBUL'DA DÜZENLENEN AGİT ZİRVESİ'NİN BİLDİRİSİNE DE YANSITILMIŞ OLMASINDAN DUYDUĞUM MEMNUNİYETİ BURADA DİLE GETİRMEK İSTERİM.
TÜM BÖLGENİN BARIŞ VE İSTİKRARINI TEHDİT EDEN BU YIKICI UNSURLARA KARŞI ETKİN BİR MÜCADELENİN YAPILABİLMESİNİ TEMİNEN, GEREK İKİLİ GEREK ÇOK TARAFLI İŞBİRLİĞİNE GİDİLMESİ BİR ZARURET TEŞKİL ETMEKTEDİR. DOLAYISIYLA, LAİK VE ANAYASAL VATANDAŞLIĞA DAYALI SİYASAL REJİMLERİMİZİ, ÜLKELERİMİZİN VE TÜM BÖLGENİN BARIŞ, REFAH VE İSTİKRARINI TEHDİT EDEN, DİNSEL VE ETNİK KÖKENLİ TERÖRİZM DE DAHİL OLMAK ÜZERE, ULUSLARARASI TERÖRİZM, IRKÇILIK, YABANCI DÜŞMANLIĞI, ORGANİZE SUÇLAR, UYUŞTURUCU VE SİLAH KAÇAKÇILIĞINA KARŞI MÜŞTEREKEN MÜCADELE EDİLMESİ İÇİN BU ZİRVEDE ORTAK BİR İRADENİN SERGİLENECEĞİNE İNANIYORUM.
AZİZ KARDEŞLERİM,
BİNYILLAR BOYUNCA FARKLI KÜLTÜR VE MEDENİYETLERİN ÇEVRELEDİĞİ GÜÇ BİR COĞRAFYADA HARSINI, KİMLİĞİNİ VE KÜLTÜRÜNÜ KORUYABİLMİŞ OLAN BÜYÜK TÜRK DÜNYASININ KENDİ ARASINDAKİ DAYANIŞMASININ, MANEVİ BİRLİĞİNİN VE VARLIK MÜCADELESİNİN EN ÖNEMLİ ARACI MÜŞTEREK DİLİMİZDİR. DİLİMİZ, HİÇ ŞÜPHESİZ, HİS, MANA VE FİKİR DÜNYAMIZIN TEMEL TAŞIYICISIDIR. BU GENİŞ COĞRAFYADA ASIRLAR BOYU BİZLERİ BİRBİRİMİZE BAĞLAYAN, HALKLARIMIZIN ORTAK HİS VE FİKİRLERİNİ NİNNİLERLE, MASALLARLA, DESTANLARLA VE TÜRKÜLERLE NESİLDEN NESİLE FARKLI LEHÇELERİYLE BİZLERE AKTARAN ARAÇ EŞSİZ GÜZELLİKTEKİ DİLİMİZDİR. KÖKLÜ TARİHİMİZİN VE MÜŞTEREK DİLİMİZİN ESERİ OLAN TÜRK KÜLTÜRÜ DE GEÇMİŞTEN GELECEĞE KÖPRÜ KURAN BİR ORTAK DEĞERLER MANZUMESİDİR. BİNLERCE YILLIK MACERAMIZ SONUNDA AKDENİZ VE AVRUPA'NIN ORTALARINA KADAR ULAŞMIŞ OLAN KÜLTÜRÜMÜZ BİZLERİ BİRBİRİMİZE BAĞLAYAN EN ÖNEMLİ BAĞDIR. HER ZAMAN SÖYLEDİĞİM GİBİ, BÜYÜK TÜRK DÜNYASININ GERÇEK ATAYURDU BÜYÜK TÜRK DİLİDİR. BU DİLİN HANGİ LEHÇE İLE OLURSA OLSUN KONUŞULDUĞU HER YERDE BİR TÜRK KENDİNİ EVİNDE HİSSEDER, SAADET BULUR. MİLLETLERİ MİLLET YAPAN VE AYAKTA TUTAN MANEVİ VE MORAL DEĞERLERİDİR. EĞER MİLLETLER KAYBOLUP GİTMİYORSA BU DEĞERLERİN GÜCÜ SAYESİNDEDİR. BÜYÜK ŞAİRİMİZ YAHYA KEMAL'İN DEDİĞİ GİBİ, "HER HALK KENDİ İKLİMİNİN LİSANINI SÖYLER". TÜRK DÜNYASI DA KENDİ HÜR İKLİMİNDE TÜRKÇENİN SALTANATINI YAŞAMAKTA, ONUNLA NEFES ALMAKTADIR. BÜYÜK TÜRK DÜNYASININ GÜCÜ HERŞEYDEN ÖNCE DİLİMİZİN BUGÜNLERE TAŞIDIĞI, RUH DÜNYAMIZIN VE HARSIMIZIN ZENGİNLİKLERİNDEN KAYNAKLANMAKTADIR. MANEVİ DÜNYAMIZIN BÜYÜK MİMARI, BİLGELİĞİNİN IŞIĞI ORTA AVRUPA'YA KADAR UZANAN HOCA AHMET YESEVİ'NİN "..ANLAMINA ERENLER BAŞI EĞİP UYARLAR..." DİYE TANIMLADIĞI TÜRK DİLİNİN, COĞRAFYAMIZIN HER YERİNDE EN GENİŞ ŞEKİLDE ANLAŞILABİLMESİ İÇİN BAŞLATILMIŞ AKADEMİK ÇALIŞMALARIN SÜRDÜRÜLMESİNE BÜYÜK ÖNEM ATFEDİYORUM. BU BAĞLAMDA, ORTAK ALFABE TÜRK DÜNYASININ BİLİM ADAMLARI TARAFINDAN ÖNCELİKLE ELE ALINMASI GEREKEN BİR MESELEDİR. ORTAK DİLİMİZ ORTAK MEDENİYETİMİZİN OMURGASIDIR. BU BAĞLAMDA, TÜRK DÜNYASININ ORTAK BİR TÜRK ALFABESİNE SAHİP OLMASI BU DÜNYANIN BİLİM ADAMLARI TARAFINDAN ÖNCELİKLE ELE ALINMASI GEREKEN HUSUSLARIN BAŞINDA GELMEKTEDİR. ORTAK ALFABE, ORTAK KADERİMİZİN DE BAĞLARINI GÜÇLENDİRECEK FEVKALÂDE ÖNEMLİ BİR ARAÇTIR. BÖYLELİKLE, 21. YÜZYILA GİRERKEN, BU KÖKLÜ DİL DE DOĞDUĞU TOPRAKLAR OLAN AVRASYA COĞRAFYASINDA YEPYENİ BİR SOLUKLA KONUŞULACAK VE YAZILACAK; YEPYENİ BİR RUHLA HİSSEDİLECEKTİR.
TÜRKİYE'NİN TEK ARZUSU BU VARLIĞIN ESENLİĞİ, HUZURU, REFAHI VE VARLIĞINI EBEDİYETE KADAR KORUMASIDIR. BU ŞUURLA, MÜŞTEREK KÜLTÜR MİRASIMIZIN ORTAYA ÇIKARILMASINA VE KORUNMASINA KATKIDA BULUNACAK ADIMLAR ATARAK, AVRASYA'DA CEPLER HÂLİNDE BİRBİRLERİNDEN KOPUK HÂLDE YAŞAYAN SOYDAŞLARIMIZ ARASINDA YENİDEN DOSTLUK VE DAYANIŞMA KÖPRÜLERİ KURMAKTAYIZ. ORTA ASYA'NIN BAĞRINDAKİ AHMET YESEVÎ TÜRBESİ'NDEN, MACARİSTAN'DAKİ GÜLBABA TÜRBESİ'NE, DOBRUCA'DAKİ BABADAĞ CAMİİ'NE, BOSNA'DAKİ MOSTAR KÖPRÜSÜ'NDEN AŞKABAD'TAKİ ERTUĞRUL GAZİ CAMİİ'NE KADAR YENİDEN ORTAYA ÇIKARDIĞIMIZ VEYA YENİ İNŞA ETTİĞİMİZ KÜLTÜR ABİDELERİMİZ, BİNYILLARA MALOLMUŞ DEĞERLERİMİZİN VE HOŞGÖRÜ ANLAYIŞIMIZIN NİŞANELERİDİR. ORTA ASYA'DA MÜŞTEREK KATKILARIMIZLA KURULAN HOCA AHMED YESEVİ VE MANAS ÜNİVERSİTELERİ 21. YÜZYILDA BU COĞRAFYADA EVRENSEL UYGARLIĞA KATKIDA BULUNAN BİR TÜRK RÖNESANSININ GERÇEKLEŞMESİNDE ANAHTAR ROL OYNAYACAKTIR. BU ÜNİVERSİTELER TÜRK DÜNYASININ ORTAK MALIDIR. BUNLARIN YAŞATILMASI VE DÜNYA ÇAPINDA BİRER BİLİM VE EĞİTİM YUVASI HALİNE GETİRİLMESİ HEPİMİZİN GELECEK NESİLLERİMİZE OLAN TEMEL BORCUDUR. BU GÖREVİ LAYIKIYLA İFA EDECEĞİMİZE İNANIYORUM.
AZİZ KARDEŞLERİM,
ÖNÜMÜZDEKİ YÜZYILDA NASIL BİR DÜNYADA YAŞAYACAĞIMIZ SORUSUNUN CEVABI, TÜRK DÜNYASININ MENSUPLARI OLAN BAĞIMSIZ ÜLKELER OLARAK BU DÜNYAYA NASIL HAZIRLANMAMIZ GEREKTİĞİ SORUSUNUN CEVABINI DA BERABERİNDE GETİRMEKTEDİR. YİRMİBİRİNCİ YÜZYIL BÜYÜK DÖNÜŞÜMLERE SAHNE OLACAKTIR. BU DÜNYAYA EN İYİ ŞEKİLDE HAZIRLANMAK DURUMUNDAYIZ.
21. YÜZYIL ÖNCELİKLE "BİLGİ ÇAĞI"DIR. BU YÜZYILDA DAHA ŞİMDİDEN BİLGİ OTOYOLLARINDAN, DÜNYANIN EN ÜCRA KÖŞELERİNE SANAL SEYAHATLER YAPILABİLMEKTEDİR. BU YÜZYILDA EVRENSEL TOPLUMUN GELİŞMESİYLE DÜNYA VATANDAŞLIĞI BİLİNCİ GÜÇLENECEK, ULUSLARARASI İLİŞKİLERİN YENİ DOKUSU DA BU ÇERÇEVEDE ŞEKİLLENECEKTİR. DEMOKRASİ KÜRESEL DÜZEYDE YAYILMAYA VE GÜÇLENMEYE DEVAM EDECEK, ULUSLARARASI HUKUKTAN EVRENSEL HUKUKA GEÇİLECEKTİR. KÜRESELLEŞME, HAYATIN HER ALANINI DÖNÜŞTÜRECEK, EKONOMİK MANADA SINIRLAR HARİTADA BİR ÇİZGİDEN BAŞKA BİR ANLAM TAŞIMAYACAKTIR. SİVİL TOPLUMUN GÜCÜ VE ETKİNLİĞİ ARTACAK, KATILIMCILIK YENİ BOYUTLAR KAZANACAKTIR. BU YÜZYILDA ARTIK ŞİRKETLERİN MENŞEİNDEN ZİYADE NEREDE ÜRETİM YAPACAĞI, KİMLERE İSTİHDAM VE REFAH SAĞLAYACAĞI ÖNEMLİ OLACAK, BÖYLELİKLE REKABET DE KÜRESELLEŞECEKTİR. ÜLKELERİN ZENGİNLİĞİNİ, SAHİP OLDUKLARI İNSAN KAYNAKLARININ DONANIMI BELİRLEYECEKTİR. DOLAYISIYLA BİLGİYE ULAŞIMIN VE BİLGİNİN KULLANIMININ DEMOKRATİKLEŞMESİ ÖNEM KAZANACAKTIR. ÇEVRENİN TAHRİBATINA KARŞI ORTAK MÜCADELE GÜÇLENECEK, ÇEVREYLE BARIŞIK, SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA ANLAYIŞINA GEÇİLECEKTİR. TERÖRİZM, UYUŞTURUCU KAÇAKÇILIĞI, KARA PARA AKLANMASI, IRKÇILIK, SALDIRGAN ETNİK MİLLİYETÇİLİK, ORGANİZE SUÇ GİBİ SORUNLARLA HİÇBİR ÜLKENİN TEK BAŞINA BAŞEDEMEYECEĞİ, SINIRLARI AŞAN BU SORUNLARA KÜRESEL ÇÖZÜMLER ARANMASI GEREKTİĞİ DOĞRULTUSUNDAKİ MUTABAKAT DAHA DA İLERİYE GÖTÜRÜLECEKTİR. BÖLGESEL EKONOMİK GRUPLAŞMALARIN DIŞINDA KALAN ÜLKELER MARJİNALLEŞECEKTİR. NİHAYET, AVRASYA DÜNYA SİYASÎ COĞRAFYASINDA YENİDEN BELİRLEYİCİ ÖNEM KAZANACAK, ASYA AVRUPA'YLA BÜTÜNLEŞECEKTİR. BU YÜZYILDA İŞTE BÖYLE BİR DÜNYADA YAŞAYACAĞIZ. TÜRK DÜNYASI DA BÖYLE BİR DÜNYAYA HAZIRLANMAK DURUMUNDADIR. BU DÜNYAYA HAZIRLANIRKEN, HEDEFLERİMİZ OLDUĞU KADAR, UFKUMUZ VE HAYALLERİMİZ DE BÜYÜK OLMALIDIR. BAKIN, BİNYIL ÖTESİNDEN, BÜYÜK DESTANINDA "GAYRET DERYA, BİLİM GEMİDİR" DİYE BİZLERE YOL GÖSTEREN MANAS, BİR ANLAMDA NE YAPMAMIZ GEREKTİĞİNİ DE ÖĞÜTLÜYOR. YAPMAMIZ GEREKEN, EKONOMİDE KÜRESELLEŞMENİN SUNDUĞU İMKANLARI İYİ KULLANARAK, KENDİMİZİ ÇAĞIN EN YÜKSEK STANDARTLARINA UYARLAMAK VE ÇAĞIN GEREKTİRDİĞİ DÖNÜŞÜMÜ HER ALANDA GELİŞTİRMEKTİR. BU BAĞLAMDA, EĞİTİM, SAĞLIK, BİLGİ TEKNOLOJİLERİ GİBİ TEMEL ALANLARA YAPILACAK YATIRIMIN GELECEKTE EN BÜYÜK GETİRİSİ OLACAKTIR.
BU NOKTADA, KARDEŞ ÜLKELERDEN GELEN BİNLERCE TALEBENİN TÜRKİYE'DE EĞİTİM GÖRMESİNE ATFETTİĞİM ÖNEMİ BİR KERE DAHA VURGULAMAK İSTİYORUM. AYNI ŞEKİLDE, BİZİM EVLATLARIMIZ DA KARDEŞ ÜLKELERDE EĞİTİM GÖRMEKTEDİR. BU TALEBELER, TÜRK DÜNYASININ PARLAK GELECEĞİNİN MÜJDECİLERİDİR. ONLAR ÜLKELERİMİZ ARASINDAKİ KÖPRÜLERİN EN SAĞLAM AYAKLARI OLACAKLARDIR. BU PROJENİN SÜRDÜRÜLMESİ, HALKLARIMIZIN 21.YÜZYILIN ŞARTLARINA KOLAYLIKLA UYUM SAĞLAYABİLMESİ AÇISINDAN ÖNEM TAŞIMAKTADIR. EVLATLARINIZI BİZE GÖNDERMEYE DEVAM EDİNİZ.
AZİZ KARDEŞLERİM,
ARTIK HER BİRİ BİRER BAĞIMSIZ ÜLKE HALİNE GELEN TÜRK DEVLETLERİ SON DERECE MEŞAKKATLİ VE ZORLU BİR MİLLİ DEVLET KURMA SÜRECİ İÇİNDE BULUNMAKTADIRLAR. BU SÜREÇTE, KARDEŞ CUMHURİYETLERİN GELECEĞE GÜVENLE BAKMALARINA ZEMİN TEŞKİL EDEN EN TEMEL UNSUR, PAYLAŞTIĞIMIZ ZENGİN VE KÖKLÜ KÜLTÜR MİRASIDIR. BU BAĞLAMDA, ASLA UNUTULMAMASI GEREKEN BİR HUSUSU, ÖMRÜNÜN ELLİ YILINI DEMOKRASİYE VE HALKA HİZMETE ADAMIŞ BİR SİYASETÇİ OLARAK BİR KERE DAHA VURGULAMAK İSTİYORUM: HÜR DÜŞÜNEBİLMEK, EKONOMİK ZENGİNLİKLERİ ÜZERİNDEKİ HAKLARINI İFADE EDEBİLMEK; KENDİSİNE VERİLEN İMKÂNLARI BİR İMTİYAZ VEYA İHSAN GİBİ DEĞİL, HAKEDİLMİŞ OLARAK GÖREBİLMEK; DEMOKRATİK, HÜR PARLAMENTER NİZAMI BENİMSEMİŞ, SERBEST PİYASA EKONOMİSİ SAYESİNDE İNSANLARININ YARATICI VE GİRİŞİMCİ ENERJİSİNİ HAREKETE GEÇİRMİŞ, KENDİ KÜLTÜR BİLİNCİNE ULAŞMIŞ TOPLUMLARDA KOLAYCA ELDE EDİLEN BİR SONUÇTUR. SİZLERE VERMEK İSTEDİĞİM MESAJ ŞUDUR: BAĞIMSIZLIĞIN VE EGEMENLİĞİN DEĞERİ İYİ BİLİNMELİDİR. SEKİZ YIL MİLLETLERİN HAYATINDA ÇOK KISA BİR ZAMANDIR. GÜÇ GÜNLER GERİDE KALMIŞTIR. SEKİZ YIL ÖNCE, DEMOKRASİ, HUKUKUN ÜSTÜNLÜĞÜ VE SERBEST PİYASA EKONOMİSİ YÖNÜNDE ATILAN ADIM İSABETLİ BİR TERCİHTİR. KARDEŞ ÜLKELER DÜNYAYLA BU ZEMİNDE BÜTÜNLEŞMEK, DÜNYAYLA BİRLİKTE ADIM ATMAK VE UZUN VADELİ REFAH VE ESENLİKLERİNİ BU ŞEKİLDE TEMİNAT ALMAK HUSUSUNDA ÇOK ÖNEMLİ BİR MESAFE KATETMİŞLERDİR. ŞİMDİ ÖNEMLİ OLAN MEVCUT ZORLUKLARIN ÖTESİNE BAKABİLMEK VE GELECEĞİN PARLAK GÜNLERİNİ GÖREBİLMEKTİR. TÜRKİYE BU ÇABALARINIZDA HER ZAMAN SİZİNLE BERABER OLMAYA DEVAM EDECEKTİR. TÜRKİYE, DESTEĞİNİ, YARDIMINI HİÇBİR ZAMAN KARDEŞLERİNDEN ESİRGEMEYECEKTİR.
AZİZ KARDEŞLERİM,
SÖZLERİME SON VERİRKEN, BİZİ BUGÜNE GETİREN BÜYÜK İNSANLIK VE DEVLET FELSEFESİNİN EBEDİLEŞTİRİLDİĞİ ORHUN KİTABELERİNE DÖNMEK İSTİYORUM. BİRÇOK MİLLETİN TARİHİ KAĞITLARA YAZILMIŞTIR. ANCAK, BUNLARIN ZAMAN İÇİNDE TAHRİBATA UĞRAYARAK, BUGÜNLERE ULAŞAMADIKLARI DA GÖRÜLMEKTEDİR. OYSA ATALARIMIZ ORTAK KÜLTÜRÜMÜZÜN TOPLUM VE DEVLET FELSEFESİNİ BUNDAN BİNLERCE YIL EVVEL TAŞLARA YAZARAK TARİHE MAL ETMİŞLERDİR. KARDEŞ MOĞOLİSTAN'IN UÇSUZ BUCAKSIZ STEPLERİNDE BULUNAN KİTABESİNDE ULU ATAMIZ BİLGE KAĞAN BAKIN HALKINA VE BİZLERE NASIL ÖĞÜTTE BULUNUYOR:
"HER SÖZÜMÜZÜ TAŞA YAZDIK
HAKANINI İYİ DİNLE
GÖK ÇÖKMEDİKÇE
YER DELİNMEDİKÇE
SENİN DEVLETİNİ VE YASALARINI
KİMSE YIKAMAZ..."
BU SÖZLER, YENİ BİR BİNYILA BİRLİKTE ADIM ATARKEN HALKLARIMIZIN KARDEŞLİK YOLUNU AYDINLATMAYA DEVAM ETMEKTEDİR. BİZLERE DÜŞEN, BİNLERCE YIL ÖNCESİNDEN GÜNÜMÜZE ULAŞAN SİYASİ ERDEM VE UZAKGÖRÜŞLÜLÜK TİMSALİ BU GÜÇLÜ SESE KULAK VERMEK VE KARDEŞ HALKLARIMIZIN ORTAK GELECEĞİNİ BİRLİKTE İNŞA ETMEKTİR. BU KARARLILIĞI GÖSTERECEĞİMİZE VE BU SAYEDE BİRBİRLERİNE GÜÇLÜ MANEVİ BAĞLARLA BAĞLI OLAN HALKLARIMIZIN DOSTLUK VE KARDEŞLİK İLİŞKİLERİNİ VE DAYANIŞMALARINI EBEDİYETE KADAR SÜRDÜRECEKLERİNE YÜREKTEN İNANIYORUM. TÜRK DÜNYASININ VE ONUN BAĞIMSIZ VE EGEMEN MENSUPLARI OLAN KARDEŞ ÜLKELERİN GELECEKLERİ PARLAKTIR. 21.YÜZYIL ORTAK ÇABALARIMIZLA MUTLAKA TÜRK DÜNYASI'NIN YÜZYILI OLACAKTIR. BİZLERİN ARASINDAKİ DOSTLUK, KARDEŞLİK VE DAYANIŞMA İLİŞKİLERİ AVRASYA'DA VE DÜNYADA BARIŞ, İSTİKRAR VE REFAHA DA HİZMET EDECEKTİR. BİRLİĞİNİZİ, KARDEŞLİĞİNİZİ VE DAYANIŞMANIZI EBEDİYETE KADAR SÜRDÜRMENİZİ, KARDEŞ HALKLARIMIZIN REFAH VE ESENLİĞİ İÇİN HİZMETLERİNİZİ SÜRDÜRMENİZİ DİLİYOR, HEPİNİZİ EN DERİN SEVGİ VE SAYGILARIMLA SELAMLIYORUM.
