DEİK, KEİ İş Konseyi ve CERA Tarafından Düzenlenen "Üç Denizin Hikayesi" Konferansında Yaptıkları Konuşma
09.05.2000
DEĞERLİ MİSAFİRLER,
"ÜÇ DENİZİN HİKAYESİ" KONFERANSININ ÜÇÜNÇÜSÜNE HİTAP ETMEKTEN BÜYÜK BİR MEMNUNİYET DUYUYORUM. SÖZLERİME BAŞLARKEN DEİK ADINA SAYIN YAVUZ ZEYTİNOĞLU, KEİ İŞKONSEYİ ADINA SAYIN NİHAT GÖKYİĞİT VE CAMBRIDGE ENERGY ASSOCIATES ADINA SAYIN DANIEL YERGİN VE SAYIN JOHN STANISLAW'U BU YILLIK FAALİYETİ YERLEŞİK BİR GELENEK HALİNE DÖNÜŞTÜRMÜŞ OLMALARINDAN ÖTÜRÜ BİR KERE DAHA TEBRİK EDİYORUM. BU VE GELECEKTEKİ KONFERANSLARDA BAŞARILARININ DEVAMINI DİLİYORUM. ÜÇ YIL ÖNCE "İKİ DENİZİN HİKAYESİ" ADIYLA BAŞLADIĞIMIZ BU HİKAYE ANLATILMAYA DEVAM ETMELİDİR.
BU VESİLEYLE, SAYIN NİHAT GÖKYİĞİT'İN BİRAZ EVVEL DİNLEDİĞİMİZ KARADENİZ ORKESTRASI'NIN OLUŞTURULMASINDAKİ VE YAŞATILMASINDAKİ HEYECANINI TAKDİRLE KARŞILADIĞIMI BELİRTMEK İSTİYORUM. HAZAR, KARADENİZ VE AKDENİZ ETRAFINDAKİ 22 ÜLKEDEN GELEN MÜZİSYENLERİN OLUŞTURDUĞU BU MÜSTESNA GRUP BU MUAZZAM COĞRAFYADAKİ DEĞİŞİK KÜLTÜR, DİL VE HALKLAR ARASINDA TARİHİN DERİNLİKLERİNDEN GELEN UYUMUN MÜKEMMEL BİR RESMİNİ YANSITMAKTADIR. ONLAR İCRA ETTİKLERİ HARİKULADE MÜZİKLE BU ÜÇ DENİZİ ÇEVRELEYEN COĞRAFYALARDA YÜZYILLARDIR FARKLI MEDENİYETLERİN ORTAK KADERİNİ ŞEKİLLENDİREN BİRLİKTE YAŞAMA VE ÇALIŞMA RUHUNU BİZE EN GÜZEL ŞEKİLDE ANLATMAKTADIR. KENDİLERİNİ VE İCRA ETTİKLERİ SANATI İÇTENLİKLE ALKIŞLADIM. AZİZ DOSTUM SAYIN NİHAT GÖKYİĞİT BU MUHTEŞEM ORKESTRAYI BİRARAYA GETİRDİĞİ VE YILLARCA SPONSORLUĞUNU ÜSTLENDİĞİ İÇİN İÇTEN TEŞEKKÜRLERİMİZİ HAKETMEKTEDİR.
BU NOKTADA, BU YILKİ KONFERANSIN "KESİŞME NOKTASINDAKİ AVRASYA ENERJİSİ" İSİMLİ ALT BAŞLIĞINA DEĞİNMEK İSTİYORUM. ESASEN BERLİN DUVARI'NIN YIKILMASI VE ESKİ SOVYETLER BİRLİĞİ'NİN DAĞILMASINDAN BU YANA HER ANLAMDA BİR KESİŞME NOKTASINDA BULUNUYORUZ. GEÇTİĞİMİZ ON YIL İÇİNDE HEPİMİZ ZORLU BİR SINAVLA KARŞI KARŞIYA KALDIK: YENİ VE ORTAK KADERİMİZLE "AVRASYA" ADI VERİLEN YENİ SİYASİ COĞRAFYADA BULUŞMAK. O ZAMANDAN BERİ ULUSLARARASI CAMİA OLARAK ORTAK GELECEĞİMİZ İÇİN AVRASYA'NIN ÖNEMİNİ LAYIKIYLA KAVRAYIP KAVRAYAMADIĞIMIZ CEVAPLANDIRILMASI GEREKEN BİR SORU OLARAK KARŞIMIZA ÇIKMAKTADIR. 1992 YILINDAKİ DAVOS KONFERANSI'NDA BAŞBAKAN OLARAK YAPTIĞIM KONUŞMADA SARFETTİĞİM ŞU SÖZLERİ HATIRLIYORUM: "SOĞUK SAVAŞIN BİTİŞİNİ MÜTEAKİP YENİ BİR SİYASİ COĞRAFYA DOĞMAKTADIR. BU BİR İHTİLAF BÖLGESİ VEYA YENİ BİR NÜFUZ BÖLGESİ DEĞİL, AKSİNE İHTİLAFIN YERİNİ İŞBİRLİĞİ VE BİRLİKTE YAŞAMA VE ÇALIŞMA RUHUNUN ALACAĞI BİR BARIŞ VE REFAH BÖLGESİ OLMALIDIR." BUGÜN, VANCOUVER'DAN VLADİVOSTOK'A UZANAN GENİŞ COĞRAFYANIN GELECEKTEKİ BARIŞ, REFAH, GÜVENLİK VE İSTİKRARI İÇİN AVRASYANIN ÖNEMİNİ ZAMANINDA KAVRAMIŞ OLMALARINDAN DOLAYI BU KONFERANSIN GİRİŞİMCİLERİNİ TEBRİK EDİYORUM.
GEÇTİĞİMİZ ON YIL İÇİNDE AVRASYADAKİ ÜLKELER TOPLUMLARINI VE EKONOMİLERİNİ DÖNÜŞTÜRME YOLUNDAKİ GAYRETLERİNDE BÜYÜK GÜÇLÜKLERLE KARŞILAŞTILAR. AVRASYANIN GENEL SİYASİ VE EKONOMİK DURUMUNU DEĞERLENDİRİRKEN, DEMOKRASİLER TOPLULUĞU OLARAK BU YENİ ÜLKELERİ DE KUCAKLAYAN BİZLER BUGÜN HEPBİRLİKTE ON YIL ÖNCEKİNDEN DAHA İYİ BİR DURUMDA MIYIZ SORUSUNA CEVAP VERMEMİZ GEREKMEKTEDİR. İNANIYORUM Kİ BU SORUNUN CEVABI EVET'TİR. ON YIL ÖNCE BU ÜLKELERİN HALKLARI KENDİLERİNİ DÜNYADAN İZOLE ETMİŞ KAPALI SİYASİ VE EKONOMİK BİR SİSTEM ALTINDA YAŞIYORLARDI. BUGÜN AVRASYA'DA DÜNYAYLA BAĞLANTISI OLMAYAN TEK BİR KÖŞE KALMAMIŞTIR. KIRGIZİSTAN'IN ÇİN SINIRINDAKİ SERBEST TİCARET BÖLGESİNDEN HAZAR HAVZASI'NDAKİ PETROL SAHALARINA KADAR ULUSLARARASI CAMİA BU ÜLKELERDEKİ KARŞITLARIYLA ELELE ÇALIŞARAK BU ÜLKELERİN GELECEĞİNE YATIRIM YAPMAKTADIR. ON YIL ÖNCE BU ÜLKELERİN GENÇ İNSANLARI İÇİNDE YAŞADIKLARI DÜNYA HAKKINDA BİLGİ SAHİBİ OLMA İMKANINA SAHİP DEĞİLDİLER. BUGÜN INTERNET ONLARI FİBER-OPTİK AĞLAR ÜZERİNDEN BİRBİRİYLE İLETİŞİM KURAN VE TİCARET YAPAN KÜRESEL BİR AĞLA BİRLEŞTİRMEKTEDİR. ON YIL ÖNCE İŞBİRLİĞİ, BİR BAŞKASINA TABİ OLMAK ANLAMINA GELMEKTEYDİ. BUGÜN KEİ GİBİ BÖLGESEL İŞBİRLİĞİ MEKANİZMALARI BU ÜLKELERİ SOMUT PROJELER VE HEDEFLER ETRAFINDA BİRBİRİNE YAKLAŞTIRMAKTADIR. VE NİHAYET ON YIL ÖNCE AVRASYA'NIN DOĞAL KAYNAKLARI YA YERALTINDA VEYA DENETİM ALTINDAYDI. BUGÜN BU DOĞAL KAYNAKLARI KALICI, GÜVENLİ GELİR KAYNAKLARINA DÖNÜŞTÜRMEK İÇİN YENİ ENERJİ BORU HATLARINI İNŞA EDİYORUZ.
SON TOPLANTIMIZDAN BU YANA BU YÖNDE TARİHİ GELİŞMELER YAŞANMIŞTIR. 18 KASIM 1999 TARİHİNDE, AZERBAYCAN, GÜRCİSTAN, TÜRKMENİSTAN VE KAZAKİSTAN CUMHURBAŞKANLARIYLA BİRLİKTE BAKÜ-TİFLİS-CEYHAN PETROL BORU HATTI VE HAZAR GEÇİŞLİ DOĞALGAZ BORU HATTI ÇERÇEVE ANLAŞMALARI'NI İMZALADIK. BAŞKAN CLINTON DA TARİHİ BİR JESTLE HER İKİ ANLAŞMAYI DA MÜŞAHİT SIFATIYLA İMZALADI. O VESİLEYLE YAPTIĞIM KONUŞMADA BELİRTTİĞİM GİBİ, "HAZAR HAVZASININ PETROL VE DOĞAL GAZ KAYNAKLARINI GÜVENLİ, EKONOMİK VE ÇEVREYLE BARIŞIK ŞEKİLDE DÜNYA PAZARLARINA ULAŞTIRMA YÖNÜNDE İRADEMİZİ ORTAYA KOYARKEN, AYNI ZAMANDA TARİHİN ÇAĞRISINA CEVAP VERİYORUZ." BU SURETLE SADECE HAZAR DENİZİ'Nİ AKDENİZ'E BAĞLAMAKLA KALMADIK; KADERLERİMİZİ DE BİRBİRİNE BAĞLAMIŞ OLDUK. İNANIYORUM Kİ, O GÜN İMZALADIĞIMIZ ANLAŞMALAR AVRASYA'NIN BARIŞ VE REFAHINA HİZMET EDECEKTİR. BU DEV ADIMIN ARDINDAN GÜRCİSTAN EVSAHİBİ ÜLKE ANLAŞMASI'NIN BU YILIN 28 NİSAN'INDA VAŞİNGTON'DA İMZALANMASI BİR DİĞER KİLOMETRE TAŞINI TEŞKİL ETMİŞTİR. BAŞKAN CLİNTON'UN BU VESİLEYLE BELİRTTİĞİ GİBİ, BU BELGENİN AKTEDİLMESİ SURETİYLE AZERBAYCAN, GÜRCİSTAN VE TÜRKİYE KENDİ HALKLARI İÇİN BÖLGESEL İŞBİRLİĞİ, BARIŞÇI İLİŞKİLER VE DAHA İYİ BİR YAŞAM İNŞA ETME YOLUNDA BİR KEZ DAHA İRADELERİNİ ORTAYA KOYMUŞLARDIR. BUGÜN BİRAZDAN BİR BAŞKA ÖNEMLİ HADİSEYE TANIKLIK EDECEĞİZ. ÜÇ ÜLKENİN TEMSİLCİLERİ AZERBAYCAN EVSAHİBİ ÜLKE ANLAŞMASI'NIN GÜNCELLEŞTİRİLMİŞ METNİNİ İMZALAYACAKLAR. BÜTÜN BU ADIMLARLA HUKUKİ ALANDAKİ İŞİMİZ SONA ERMEKTE, BAKÜ-CEYHAN PROJESİ GERÇEKLEŞME YÖNÜNDE BÜYÜK MESAFE KAYDETMEKTEDİR. BU VESİLEYLE CUMHURBAŞKANLARI AZİZ KARDEŞLERİM HAYDAR ALİYEV VE EDUARD SHEVARDNADZE'Yİ ORTAK GELECEĞİMİZİ İNŞA ETME YÖNÜNDEKİ KARARLILIKLARI VE UZAK GÖRÜŞLÜLÜKLERİNDEN ÖTÜRÜ SAYGIYLA ANMAK İSTİYORUM. ONLAR BU SONUCA ULAŞMAMIZI SAĞLAYAN SÜRECİN GERÇEK ÖNCÜLERİ ARASINDADIR. KEZA CUMHURBAŞKANLARI AZİZ KARDEŞLERİM TÜRKMENBAŞI VE NAZARBAYEV'E YÜRÜTMEKTE OLDUĞUMUZ BORU HATTI PROJELERİNDEKİ BÜYÜK DESTEK VE KATKILARI İÇİN DERİN ŞÜKRANLARIMI İFADE ETMEK İSTİYORUM. BAŞKAN CLINTON VE ABD YÖNETİMİ'NİN DEĞERLİ ÜYELERİNE DE İÇTEN TEŞEKKÜRLERİMİ İFADE ETMEK İSTİYORUM. BAŞKAN CLINTON BAŞKANLIĞININ İLK GÜNLERİNDEN İTİBAREN AVRASYA'NIN BARIŞ, REFAH VE İSTİKRARININ KÜRESEL BARIŞ İÇİN İFADE ETTİĞİ HAYATİ ÖNEMİ BÜYÜK BİR ÖNGÖRÜYLE KAVRAMIŞTIR. ANCAK, İŞİMİZ HENÜZ BİTMEDİ. ŞİMDİ BU BORU HATLARINI İNŞAA ETMELİYİZ. ZİRA KAYBEDİLEN HER AN İSTANBUL HALKININ ESENLİĞİNİN VE BOĞAZLARIN GÜVENLİĞİNİN TEHDİT ALTINA ATILMASINA NEDEN OLMAKTADIR. İNSANLIĞIN ORTAK MİRASI OLAN İSTANBUL VE BOĞAZİÇİ BU PROJELERİN HAYATA GEÇİRİLMESİYLE BİR KABUSTAN KURTULMUŞ OLACAKTIR. ŞUNU BİR KERE DAHA KARARLILIKLA İFADE EDEYİM Kİ; BOĞAZLARIMIZIN BİRER DOĞAL BORU HATTINA DÖNÜŞTÜRÜLMESİNE İZİN VEREMEYİZ VE VERMEYECEĞİZ.
BU BORU HATLARI PROJELERİNİN ALTINDA YATAN TEMEL FİKİR BÖLGE ÜLKELERİNİN DÜNYA PAZARLARINA EN GÜVENLİ VE EKONOMİK ULAŞIMINI MÜMKÜN KILMAK VE AYNI ZAMANDA KÜRESEL PAZARIN ENERJİ ARZININ ÇEŞİTLENDİRİLMESİNİ SAĞLAMAKTIR. BU PROJELER BÖLGE ÜLKELERİNİN KALKINMA HAMLELERİ İÇİN UZUN VADELİ GÜVENLİ EKONOMİK GELİRE KAVUŞMALARINA DA KATKIDA BULUNACAKTIR. ANCAK BUNUN İÇİN ÖNCELİKLE BARIŞ İÇİNDE, İSTİKRARLI VE MÜREFFEH BİR AVRASYA'YA İHTİYAÇ VARDIR. BU ÇERÇEVEDE DOSTUMUZ VE KOMŞUMUZ RUSYA'YLA BU HEDEFİ BİR GERÇEĞE DÖNÜŞTÜRMEK AMACIYLA ORTAKLIK ANLAYIŞI İÇİNDE İŞBİRLİĞİNDE BULUNMAYA HAZIR VE ARZULUYUZ. NE VAR Kİ, AVRASYA'NIN ÇEŞİTLİ KÖŞELERİNDE HENÜZ GERÇEK BARIŞ TESİS OLUNAMAMIŞTIR. KAFKASYA İHTİLAFLAR VE SORUNLARLA TANIMLANAN BİR BÖLGE OLMAYA DEVAM ETMEKTEDİR. SON YILLARDA ULUSLARARASI TOPLUM ÖZELLİKLE ORTADOĞU VE GÜNEYDOĞU AVRUPA'NIN SORUNLARIYLA İLGİLENMEYE ÖNCELİK VERMİŞTİR. BU BÖLGELERDE KALICI BARIŞ YÖNÜNDE MEMNUNİYET VERİCİ GELİŞMELER GÖZLENMEKTEDİR. BU İTİBARLA ÖNÜMÜZDEKİ DÖNEMDE DİKKATLERİMİZİ KAFKASYA'NIN İSTİKRARA KAVUŞMASINA VE YENİDEN İMARINA YÖNELİK ÇABALARA DAHA YOĞUN BİR BİÇİMDE YÖNELMEMİZ GEREKTİĞİNİ DÜŞÜNÜYORUM.
KASIM 1999'DA İSTANBUL'DA DÜZENLENEN AGİT ZİRVE TOPLANTISI'NDA KAFKASLAR'DA "KAFKASYA İSTİKRAR PAKTI" ADIYLA ÇOK TARAFLI BİR İŞBİRLİĞİ MEKANİZMASI GELİŞTİRİLMESİ İÇİN ÇAĞRIDA BULUNDUM. BU ÇAĞRIMI BU YILIN OCAK AYINDA ABD VE RUSYA DAHİL İLGİLİ ÜLKELERİN LİDERLERİNE GÖNDERDİĞİM BİR MEKTUPLA YİNELEDİM. BU PAKT ÖNERİSİ ÜÇ GÜNEY KAFKASYA ÜLKESİNİN, KOMŞULARI TÜRKİYE, RUSYA VE UKRAYNA İLE BİRARAYA GELMELERİNİ VE ABD, FRANSA, ALMANYA, İNGİLTERE, AB'NİN DİĞER İLGİLİ ÜLKELERİ, AB'NİN BİZATİHİ KENDİSİ İLE IMF, DÜNYA BANKASI, EBRD GİBİ ÖNDE GELEN ULUSLARARASI FİNANS KURULUŞLARININ BU OLUŞUMA KATILMALARINI ÖNGÖRMEKTEDİR. BU FORUMUN ESAS İTİBARİYLE AGİT İLKELERİNE DAYANMASI VE GÜNEYDOĞU AVRUPA İSTİKRAR PAKTI'NI MODEL ALMASI GEREKTİĞİNE İNANIYORUM. BU FORUMUN TEMEL HEDEFİ ULUSLARARASI TOPLUM TARAFINDAN MALİ YÖNDEN DESTEKLENEN SOMUT İMAR VE İNŞA PROJELERİNE DAYANAN YENİ BİR İŞBİRLİĞİ ORTAMI YARATILMASI OLMALIDIR. TABİATIYLA, BÖYLE BİR GİRİŞİMİN NİHAİ BAŞARISI BÖLGEDE KALICI VE YAŞAYABİLİR BARIŞIN TESİSİNE BAĞLI OLACAKTIR. DOLAYISIYLA, BARIŞ ÇABALARINA YÖNELİK ADIMLARIN ÖNCELİKLE ATILMASI GEREKMEKTEDİR. BUNUNLA BİRLİKTE, İHTİLAFLARIN TARAFLARINA BARIŞA DOĞRU CESUR ADIM ATABİLMELERİNİ KOLAYLAŞTIRACAK BİR BARIŞ SONRASI İŞBİRLİĞİ VE REFAH PERSPEKTİFİNİN VERİLEBİLMESİ ÖNEM ARZETMEKTEDİR. HER NEKADAR KAFKASYA'DA GEÇMİŞİN ŞARTLARI VE MEVCUT ORTAM BALKANLARLA FARKLILIKLAR TAŞIMAKTAYSA DA, BALKANLARDAKİ OLUMLU GELİŞMELER KAFKASLAR İÇİN DE BİR İLHAM KAYNAĞI TEŞKİL EDEBİLİR. ZİRA, YENİ BİR BİNYILIN BAŞLANGICINDA HER HANGİ BİR BÖLGENİN BARIŞ VE REFAHI HEPİMİZİN BARIŞ VE REFAHI OLARAK ALGILANMALIDIR. BU BİZLERİ BEKLEYEN EN ZORLU SINAVDIR. BU ÜÇ GÜZEL DENİZİN ETRAFINDA YAŞAYAN HALKLARIMIZ DA BARIŞ VE REFAH DOLU DAHA GÜZEL GÜNLERİN HAYALİNİ KURMAKTADIR.
CUMHURBAŞKANI SAYIN SÜLEYMAN DEMİREL'İN DEİK, KEİ İŞ KONSEYİ VE CERA TARAFINDAN DÜZENLENEN "ÜÇ DENİZİN HİKAYESİ" KONFERANSINDA YAPACAKLARI KONUŞMA AŞAĞIDA SUNULMAKTADIR:
DEĞERLİ MİSAFİRLER,
BU DUYGULARLA, 18 KASIM 1999 TARİHİNDEKİ BAKÜ-TİFLİS-CEYHAN ANLAŞMASININ İMZA TÖRENİNDE YAPTIĞIM KONUŞMANIN SONUNDA SÖYLEDİKLERİMİ TEKRARLAMAK İSTİYORUM:
"BOĞAZİÇİ'NİN KIYILARINDAN HER İKİ YANIMIZDA GÖZALABİLDİĞİNE UZANAN AVRUPA VE ASYA'YA BAKARKEN, 21. YÜZYILIN UMUTLARLA DOLU DÜNYASINI GÖREBİLİYORUM. BU DÜNYA BİR KÜRESEL İŞBİRLİĞİ DÜNYASI OLACAKTIR; BU DÜNYA HUSUMETLERİN YERİNİ DAYANIŞMAYA VE ORTAK KADER BİLİNCİNE BIRAKACAĞI BİR DÜNYA OLACAKTIR; BU DÜNYA BİLGİNİN İNSANLIĞIN ORTAK MUTLULUĞUNUN TEMELİNİ OLUŞTURACAĞI BİR DÜNYA OLACAKTIR; BU DÜNYA BİRİMİZİN MUTLULUĞUNUN DİĞERİNİN MUTSUZLUĞU ANLAMINA GELMEDİĞİ, HEPİMİZİN BİRBİRİMİZİN KADERİNDE PAY SAHİBİ OLDUĞU, HEGEMONİK REFLEKSLERİN YERİNİ DAYANIŞMA VE İŞBİRLİĞİNE BIRAKTIĞI BİR DÜNYA OLACAKTIR. "
GELECEKTE NEREDE OLURSAM OLAYIM, BUNDAN ON YIL ÖNCE, AVRASYA'NIN BÜTÜNÜNDE BARIŞ, İSTİKRAR VE REFAHI HAKİM KILMAK UĞRUNDA BAŞLADIĞIMIZ YOLCULUKTA SİZLERLE BİRLİKTE OLMAYA DEVAM EDECEĞİM.
TEŞEKKÜR EDERİM.
"ÜÇ DENİZİN HİKAYESİ" KONFERANSININ ÜÇÜNÇÜSÜNE HİTAP ETMEKTEN BÜYÜK BİR MEMNUNİYET DUYUYORUM. SÖZLERİME BAŞLARKEN DEİK ADINA SAYIN YAVUZ ZEYTİNOĞLU, KEİ İŞKONSEYİ ADINA SAYIN NİHAT GÖKYİĞİT VE CAMBRIDGE ENERGY ASSOCIATES ADINA SAYIN DANIEL YERGİN VE SAYIN JOHN STANISLAW'U BU YILLIK FAALİYETİ YERLEŞİK BİR GELENEK HALİNE DÖNÜŞTÜRMÜŞ OLMALARINDAN ÖTÜRÜ BİR KERE DAHA TEBRİK EDİYORUM. BU VE GELECEKTEKİ KONFERANSLARDA BAŞARILARININ DEVAMINI DİLİYORUM. ÜÇ YIL ÖNCE "İKİ DENİZİN HİKAYESİ" ADIYLA BAŞLADIĞIMIZ BU HİKAYE ANLATILMAYA DEVAM ETMELİDİR.
BU VESİLEYLE, SAYIN NİHAT GÖKYİĞİT'İN BİRAZ EVVEL DİNLEDİĞİMİZ KARADENİZ ORKESTRASI'NIN OLUŞTURULMASINDAKİ VE YAŞATILMASINDAKİ HEYECANINI TAKDİRLE KARŞILADIĞIMI BELİRTMEK İSTİYORUM. HAZAR, KARADENİZ VE AKDENİZ ETRAFINDAKİ 22 ÜLKEDEN GELEN MÜZİSYENLERİN OLUŞTURDUĞU BU MÜSTESNA GRUP BU MUAZZAM COĞRAFYADAKİ DEĞİŞİK KÜLTÜR, DİL VE HALKLAR ARASINDA TARİHİN DERİNLİKLERİNDEN GELEN UYUMUN MÜKEMMEL BİR RESMİNİ YANSITMAKTADIR. ONLAR İCRA ETTİKLERİ HARİKULADE MÜZİKLE BU ÜÇ DENİZİ ÇEVRELEYEN COĞRAFYALARDA YÜZYILLARDIR FARKLI MEDENİYETLERİN ORTAK KADERİNİ ŞEKİLLENDİREN BİRLİKTE YAŞAMA VE ÇALIŞMA RUHUNU BİZE EN GÜZEL ŞEKİLDE ANLATMAKTADIR. KENDİLERİNİ VE İCRA ETTİKLERİ SANATI İÇTENLİKLE ALKIŞLADIM. AZİZ DOSTUM SAYIN NİHAT GÖKYİĞİT BU MUHTEŞEM ORKESTRAYI BİRARAYA GETİRDİĞİ VE YILLARCA SPONSORLUĞUNU ÜSTLENDİĞİ İÇİN İÇTEN TEŞEKKÜRLERİMİZİ HAKETMEKTEDİR.
BU NOKTADA, BU YILKİ KONFERANSIN "KESİŞME NOKTASINDAKİ AVRASYA ENERJİSİ" İSİMLİ ALT BAŞLIĞINA DEĞİNMEK İSTİYORUM. ESASEN BERLİN DUVARI'NIN YIKILMASI VE ESKİ SOVYETLER BİRLİĞİ'NİN DAĞILMASINDAN BU YANA HER ANLAMDA BİR KESİŞME NOKTASINDA BULUNUYORUZ. GEÇTİĞİMİZ ON YIL İÇİNDE HEPİMİZ ZORLU BİR SINAVLA KARŞI KARŞIYA KALDIK: YENİ VE ORTAK KADERİMİZLE "AVRASYA" ADI VERİLEN YENİ SİYASİ COĞRAFYADA BULUŞMAK. O ZAMANDAN BERİ ULUSLARARASI CAMİA OLARAK ORTAK GELECEĞİMİZ İÇİN AVRASYA'NIN ÖNEMİNİ LAYIKIYLA KAVRAYIP KAVRAYAMADIĞIMIZ CEVAPLANDIRILMASI GEREKEN BİR SORU OLARAK KARŞIMIZA ÇIKMAKTADIR. 1992 YILINDAKİ DAVOS KONFERANSI'NDA BAŞBAKAN OLARAK YAPTIĞIM KONUŞMADA SARFETTİĞİM ŞU SÖZLERİ HATIRLIYORUM: "SOĞUK SAVAŞIN BİTİŞİNİ MÜTEAKİP YENİ BİR SİYASİ COĞRAFYA DOĞMAKTADIR. BU BİR İHTİLAF BÖLGESİ VEYA YENİ BİR NÜFUZ BÖLGESİ DEĞİL, AKSİNE İHTİLAFIN YERİNİ İŞBİRLİĞİ VE BİRLİKTE YAŞAMA VE ÇALIŞMA RUHUNUN ALACAĞI BİR BARIŞ VE REFAH BÖLGESİ OLMALIDIR." BUGÜN, VANCOUVER'DAN VLADİVOSTOK'A UZANAN GENİŞ COĞRAFYANIN GELECEKTEKİ BARIŞ, REFAH, GÜVENLİK VE İSTİKRARI İÇİN AVRASYANIN ÖNEMİNİ ZAMANINDA KAVRAMIŞ OLMALARINDAN DOLAYI BU KONFERANSIN GİRİŞİMCİLERİNİ TEBRİK EDİYORUM.
GEÇTİĞİMİZ ON YIL İÇİNDE AVRASYADAKİ ÜLKELER TOPLUMLARINI VE EKONOMİLERİNİ DÖNÜŞTÜRME YOLUNDAKİ GAYRETLERİNDE BÜYÜK GÜÇLÜKLERLE KARŞILAŞTILAR. AVRASYANIN GENEL SİYASİ VE EKONOMİK DURUMUNU DEĞERLENDİRİRKEN, DEMOKRASİLER TOPLULUĞU OLARAK BU YENİ ÜLKELERİ DE KUCAKLAYAN BİZLER BUGÜN HEPBİRLİKTE ON YIL ÖNCEKİNDEN DAHA İYİ BİR DURUMDA MIYIZ SORUSUNA CEVAP VERMEMİZ GEREKMEKTEDİR. İNANIYORUM Kİ BU SORUNUN CEVABI EVET'TİR. ON YIL ÖNCE BU ÜLKELERİN HALKLARI KENDİLERİNİ DÜNYADAN İZOLE ETMİŞ KAPALI SİYASİ VE EKONOMİK BİR SİSTEM ALTINDA YAŞIYORLARDI. BUGÜN AVRASYA'DA DÜNYAYLA BAĞLANTISI OLMAYAN TEK BİR KÖŞE KALMAMIŞTIR. KIRGIZİSTAN'IN ÇİN SINIRINDAKİ SERBEST TİCARET BÖLGESİNDEN HAZAR HAVZASI'NDAKİ PETROL SAHALARINA KADAR ULUSLARARASI CAMİA BU ÜLKELERDEKİ KARŞITLARIYLA ELELE ÇALIŞARAK BU ÜLKELERİN GELECEĞİNE YATIRIM YAPMAKTADIR. ON YIL ÖNCE BU ÜLKELERİN GENÇ İNSANLARI İÇİNDE YAŞADIKLARI DÜNYA HAKKINDA BİLGİ SAHİBİ OLMA İMKANINA SAHİP DEĞİLDİLER. BUGÜN INTERNET ONLARI FİBER-OPTİK AĞLAR ÜZERİNDEN BİRBİRİYLE İLETİŞİM KURAN VE TİCARET YAPAN KÜRESEL BİR AĞLA BİRLEŞTİRMEKTEDİR. ON YIL ÖNCE İŞBİRLİĞİ, BİR BAŞKASINA TABİ OLMAK ANLAMINA GELMEKTEYDİ. BUGÜN KEİ GİBİ BÖLGESEL İŞBİRLİĞİ MEKANİZMALARI BU ÜLKELERİ SOMUT PROJELER VE HEDEFLER ETRAFINDA BİRBİRİNE YAKLAŞTIRMAKTADIR. VE NİHAYET ON YIL ÖNCE AVRASYA'NIN DOĞAL KAYNAKLARI YA YERALTINDA VEYA DENETİM ALTINDAYDI. BUGÜN BU DOĞAL KAYNAKLARI KALICI, GÜVENLİ GELİR KAYNAKLARINA DÖNÜŞTÜRMEK İÇİN YENİ ENERJİ BORU HATLARINI İNŞA EDİYORUZ.
SON TOPLANTIMIZDAN BU YANA BU YÖNDE TARİHİ GELİŞMELER YAŞANMIŞTIR. 18 KASIM 1999 TARİHİNDE, AZERBAYCAN, GÜRCİSTAN, TÜRKMENİSTAN VE KAZAKİSTAN CUMHURBAŞKANLARIYLA BİRLİKTE BAKÜ-TİFLİS-CEYHAN PETROL BORU HATTI VE HAZAR GEÇİŞLİ DOĞALGAZ BORU HATTI ÇERÇEVE ANLAŞMALARI'NI İMZALADIK. BAŞKAN CLINTON DA TARİHİ BİR JESTLE HER İKİ ANLAŞMAYI DA MÜŞAHİT SIFATIYLA İMZALADI. O VESİLEYLE YAPTIĞIM KONUŞMADA BELİRTTİĞİM GİBİ, "HAZAR HAVZASININ PETROL VE DOĞAL GAZ KAYNAKLARINI GÜVENLİ, EKONOMİK VE ÇEVREYLE BARIŞIK ŞEKİLDE DÜNYA PAZARLARINA ULAŞTIRMA YÖNÜNDE İRADEMİZİ ORTAYA KOYARKEN, AYNI ZAMANDA TARİHİN ÇAĞRISINA CEVAP VERİYORUZ." BU SURETLE SADECE HAZAR DENİZİ'Nİ AKDENİZ'E BAĞLAMAKLA KALMADIK; KADERLERİMİZİ DE BİRBİRİNE BAĞLAMIŞ OLDUK. İNANIYORUM Kİ, O GÜN İMZALADIĞIMIZ ANLAŞMALAR AVRASYA'NIN BARIŞ VE REFAHINA HİZMET EDECEKTİR. BU DEV ADIMIN ARDINDAN GÜRCİSTAN EVSAHİBİ ÜLKE ANLAŞMASI'NIN BU YILIN 28 NİSAN'INDA VAŞİNGTON'DA İMZALANMASI BİR DİĞER KİLOMETRE TAŞINI TEŞKİL ETMİŞTİR. BAŞKAN CLİNTON'UN BU VESİLEYLE BELİRTTİĞİ GİBİ, BU BELGENİN AKTEDİLMESİ SURETİYLE AZERBAYCAN, GÜRCİSTAN VE TÜRKİYE KENDİ HALKLARI İÇİN BÖLGESEL İŞBİRLİĞİ, BARIŞÇI İLİŞKİLER VE DAHA İYİ BİR YAŞAM İNŞA ETME YOLUNDA BİR KEZ DAHA İRADELERİNİ ORTAYA KOYMUŞLARDIR. BUGÜN BİRAZDAN BİR BAŞKA ÖNEMLİ HADİSEYE TANIKLIK EDECEĞİZ. ÜÇ ÜLKENİN TEMSİLCİLERİ AZERBAYCAN EVSAHİBİ ÜLKE ANLAŞMASI'NIN GÜNCELLEŞTİRİLMİŞ METNİNİ İMZALAYACAKLAR. BÜTÜN BU ADIMLARLA HUKUKİ ALANDAKİ İŞİMİZ SONA ERMEKTE, BAKÜ-CEYHAN PROJESİ GERÇEKLEŞME YÖNÜNDE BÜYÜK MESAFE KAYDETMEKTEDİR. BU VESİLEYLE CUMHURBAŞKANLARI AZİZ KARDEŞLERİM HAYDAR ALİYEV VE EDUARD SHEVARDNADZE'Yİ ORTAK GELECEĞİMİZİ İNŞA ETME YÖNÜNDEKİ KARARLILIKLARI VE UZAK GÖRÜŞLÜLÜKLERİNDEN ÖTÜRÜ SAYGIYLA ANMAK İSTİYORUM. ONLAR BU SONUCA ULAŞMAMIZI SAĞLAYAN SÜRECİN GERÇEK ÖNCÜLERİ ARASINDADIR. KEZA CUMHURBAŞKANLARI AZİZ KARDEŞLERİM TÜRKMENBAŞI VE NAZARBAYEV'E YÜRÜTMEKTE OLDUĞUMUZ BORU HATTI PROJELERİNDEKİ BÜYÜK DESTEK VE KATKILARI İÇİN DERİN ŞÜKRANLARIMI İFADE ETMEK İSTİYORUM. BAŞKAN CLINTON VE ABD YÖNETİMİ'NİN DEĞERLİ ÜYELERİNE DE İÇTEN TEŞEKKÜRLERİMİ İFADE ETMEK İSTİYORUM. BAŞKAN CLINTON BAŞKANLIĞININ İLK GÜNLERİNDEN İTİBAREN AVRASYA'NIN BARIŞ, REFAH VE İSTİKRARININ KÜRESEL BARIŞ İÇİN İFADE ETTİĞİ HAYATİ ÖNEMİ BÜYÜK BİR ÖNGÖRÜYLE KAVRAMIŞTIR. ANCAK, İŞİMİZ HENÜZ BİTMEDİ. ŞİMDİ BU BORU HATLARINI İNŞAA ETMELİYİZ. ZİRA KAYBEDİLEN HER AN İSTANBUL HALKININ ESENLİĞİNİN VE BOĞAZLARIN GÜVENLİĞİNİN TEHDİT ALTINA ATILMASINA NEDEN OLMAKTADIR. İNSANLIĞIN ORTAK MİRASI OLAN İSTANBUL VE BOĞAZİÇİ BU PROJELERİN HAYATA GEÇİRİLMESİYLE BİR KABUSTAN KURTULMUŞ OLACAKTIR. ŞUNU BİR KERE DAHA KARARLILIKLA İFADE EDEYİM Kİ; BOĞAZLARIMIZIN BİRER DOĞAL BORU HATTINA DÖNÜŞTÜRÜLMESİNE İZİN VEREMEYİZ VE VERMEYECEĞİZ.
BU BORU HATLARI PROJELERİNİN ALTINDA YATAN TEMEL FİKİR BÖLGE ÜLKELERİNİN DÜNYA PAZARLARINA EN GÜVENLİ VE EKONOMİK ULAŞIMINI MÜMKÜN KILMAK VE AYNI ZAMANDA KÜRESEL PAZARIN ENERJİ ARZININ ÇEŞİTLENDİRİLMESİNİ SAĞLAMAKTIR. BU PROJELER BÖLGE ÜLKELERİNİN KALKINMA HAMLELERİ İÇİN UZUN VADELİ GÜVENLİ EKONOMİK GELİRE KAVUŞMALARINA DA KATKIDA BULUNACAKTIR. ANCAK BUNUN İÇİN ÖNCELİKLE BARIŞ İÇİNDE, İSTİKRARLI VE MÜREFFEH BİR AVRASYA'YA İHTİYAÇ VARDIR. BU ÇERÇEVEDE DOSTUMUZ VE KOMŞUMUZ RUSYA'YLA BU HEDEFİ BİR GERÇEĞE DÖNÜŞTÜRMEK AMACIYLA ORTAKLIK ANLAYIŞI İÇİNDE İŞBİRLİĞİNDE BULUNMAYA HAZIR VE ARZULUYUZ. NE VAR Kİ, AVRASYA'NIN ÇEŞİTLİ KÖŞELERİNDE HENÜZ GERÇEK BARIŞ TESİS OLUNAMAMIŞTIR. KAFKASYA İHTİLAFLAR VE SORUNLARLA TANIMLANAN BİR BÖLGE OLMAYA DEVAM ETMEKTEDİR. SON YILLARDA ULUSLARARASI TOPLUM ÖZELLİKLE ORTADOĞU VE GÜNEYDOĞU AVRUPA'NIN SORUNLARIYLA İLGİLENMEYE ÖNCELİK VERMİŞTİR. BU BÖLGELERDE KALICI BARIŞ YÖNÜNDE MEMNUNİYET VERİCİ GELİŞMELER GÖZLENMEKTEDİR. BU İTİBARLA ÖNÜMÜZDEKİ DÖNEMDE DİKKATLERİMİZİ KAFKASYA'NIN İSTİKRARA KAVUŞMASINA VE YENİDEN İMARINA YÖNELİK ÇABALARA DAHA YOĞUN BİR BİÇİMDE YÖNELMEMİZ GEREKTİĞİNİ DÜŞÜNÜYORUM.
KASIM 1999'DA İSTANBUL'DA DÜZENLENEN AGİT ZİRVE TOPLANTISI'NDA KAFKASLAR'DA "KAFKASYA İSTİKRAR PAKTI" ADIYLA ÇOK TARAFLI BİR İŞBİRLİĞİ MEKANİZMASI GELİŞTİRİLMESİ İÇİN ÇAĞRIDA BULUNDUM. BU ÇAĞRIMI BU YILIN OCAK AYINDA ABD VE RUSYA DAHİL İLGİLİ ÜLKELERİN LİDERLERİNE GÖNDERDİĞİM BİR MEKTUPLA YİNELEDİM. BU PAKT ÖNERİSİ ÜÇ GÜNEY KAFKASYA ÜLKESİNİN, KOMŞULARI TÜRKİYE, RUSYA VE UKRAYNA İLE BİRARAYA GELMELERİNİ VE ABD, FRANSA, ALMANYA, İNGİLTERE, AB'NİN DİĞER İLGİLİ ÜLKELERİ, AB'NİN BİZATİHİ KENDİSİ İLE IMF, DÜNYA BANKASI, EBRD GİBİ ÖNDE GELEN ULUSLARARASI FİNANS KURULUŞLARININ BU OLUŞUMA KATILMALARINI ÖNGÖRMEKTEDİR. BU FORUMUN ESAS İTİBARİYLE AGİT İLKELERİNE DAYANMASI VE GÜNEYDOĞU AVRUPA İSTİKRAR PAKTI'NI MODEL ALMASI GEREKTİĞİNE İNANIYORUM. BU FORUMUN TEMEL HEDEFİ ULUSLARARASI TOPLUM TARAFINDAN MALİ YÖNDEN DESTEKLENEN SOMUT İMAR VE İNŞA PROJELERİNE DAYANAN YENİ BİR İŞBİRLİĞİ ORTAMI YARATILMASI OLMALIDIR. TABİATIYLA, BÖYLE BİR GİRİŞİMİN NİHAİ BAŞARISI BÖLGEDE KALICI VE YAŞAYABİLİR BARIŞIN TESİSİNE BAĞLI OLACAKTIR. DOLAYISIYLA, BARIŞ ÇABALARINA YÖNELİK ADIMLARIN ÖNCELİKLE ATILMASI GEREKMEKTEDİR. BUNUNLA BİRLİKTE, İHTİLAFLARIN TARAFLARINA BARIŞA DOĞRU CESUR ADIM ATABİLMELERİNİ KOLAYLAŞTIRACAK BİR BARIŞ SONRASI İŞBİRLİĞİ VE REFAH PERSPEKTİFİNİN VERİLEBİLMESİ ÖNEM ARZETMEKTEDİR. HER NEKADAR KAFKASYA'DA GEÇMİŞİN ŞARTLARI VE MEVCUT ORTAM BALKANLARLA FARKLILIKLAR TAŞIMAKTAYSA DA, BALKANLARDAKİ OLUMLU GELİŞMELER KAFKASLAR İÇİN DE BİR İLHAM KAYNAĞI TEŞKİL EDEBİLİR. ZİRA, YENİ BİR BİNYILIN BAŞLANGICINDA HER HANGİ BİR BÖLGENİN BARIŞ VE REFAHI HEPİMİZİN BARIŞ VE REFAHI OLARAK ALGILANMALIDIR. BU BİZLERİ BEKLEYEN EN ZORLU SINAVDIR. BU ÜÇ GÜZEL DENİZİN ETRAFINDA YAŞAYAN HALKLARIMIZ DA BARIŞ VE REFAH DOLU DAHA GÜZEL GÜNLERİN HAYALİNİ KURMAKTADIR.
CUMHURBAŞKANI SAYIN SÜLEYMAN DEMİREL'İN DEİK, KEİ İŞ KONSEYİ VE CERA TARAFINDAN DÜZENLENEN "ÜÇ DENİZİN HİKAYESİ" KONFERANSINDA YAPACAKLARI KONUŞMA AŞAĞIDA SUNULMAKTADIR:
DEĞERLİ MİSAFİRLER,
BU DUYGULARLA, 18 KASIM 1999 TARİHİNDEKİ BAKÜ-TİFLİS-CEYHAN ANLAŞMASININ İMZA TÖRENİNDE YAPTIĞIM KONUŞMANIN SONUNDA SÖYLEDİKLERİMİ TEKRARLAMAK İSTİYORUM:
"BOĞAZİÇİ'NİN KIYILARINDAN HER İKİ YANIMIZDA GÖZALABİLDİĞİNE UZANAN AVRUPA VE ASYA'YA BAKARKEN, 21. YÜZYILIN UMUTLARLA DOLU DÜNYASINI GÖREBİLİYORUM. BU DÜNYA BİR KÜRESEL İŞBİRLİĞİ DÜNYASI OLACAKTIR; BU DÜNYA HUSUMETLERİN YERİNİ DAYANIŞMAYA VE ORTAK KADER BİLİNCİNE BIRAKACAĞI BİR DÜNYA OLACAKTIR; BU DÜNYA BİLGİNİN İNSANLIĞIN ORTAK MUTLULUĞUNUN TEMELİNİ OLUŞTURACAĞI BİR DÜNYA OLACAKTIR; BU DÜNYA BİRİMİZİN MUTLULUĞUNUN DİĞERİNİN MUTSUZLUĞU ANLAMINA GELMEDİĞİ, HEPİMİZİN BİRBİRİMİZİN KADERİNDE PAY SAHİBİ OLDUĞU, HEGEMONİK REFLEKSLERİN YERİNİ DAYANIŞMA VE İŞBİRLİĞİNE BIRAKTIĞI BİR DÜNYA OLACAKTIR. "
GELECEKTE NEREDE OLURSAM OLAYIM, BUNDAN ON YIL ÖNCE, AVRASYA'NIN BÜTÜNÜNDE BARIŞ, İSTİKRAR VE REFAHI HAKİM KILMAK UĞRUNDA BAŞLADIĞIMIZ YOLCULUKTA SİZLERLE BİRLİKTE OLMAYA DEVAM EDECEĞİM.
TEŞEKKÜR EDERİM.
